mantelzorg
Foto van Eva Jinek

Jonge mantelzorgers verplegen eigen moeder broertjes en zusjes

We zijn er ons niet van bewust. Eén op de tien jongeren is mantelzorger. Jongeren die niet ‘verzorgd worden’ maar ‘moeten’ verzorgen. Kinderen die hun eigen vrijheid en leven opzijzetten om voor iemand anders in het gezin te zorgen. Soms kort, vaak langdurig. Soms omdat ze niet anders willen, vaak omdat het niet anders kan. Je kunt ze als held zien, vanwege hun toewijding en gevoel voor verantwoordelijk. Maar je moet niet vergeten ze ook heel veel missen. Veel dingen niet kunnen doen die voor andere jongeren vanzelfsprekend zijn.  In de ‘Week van de jonge mantelzorger’ staan we hierbij stil.

Still from video

Meer dan een half miljoen kinderen dragen zorg

De cijfers zijn hoog. 600.000 tot 800.000 kinderen groeien op in een gezin waar een of meerdere personen langdurige zorg nodig heeft. Een daarvan is Viroen. Hij begon op zijn 17de voor zijn moeder te zorgen die vier herseninfarcten gehad heeft. Ze is compleet verlamd. Viroens volledige leven is gecentreerd rond de zorg om zijn moeder. Vijf tot acht uur per dag is hij hiermee bezig. Leuke dingen doen of verkering krijgen daar heeft Viroen geen tijd voor. Naast zijn studie heeft hij eigenlijk alleen ruimte voor haar. Externe hulp, thuiszorg is duur en wat onpersoonlijker en daarbij wil zijn moeder graag dat de hulp uit haar eigen gezin komt. Ze is er dan ook zichtbaar erg dankbaar voor. Viroen ziet deze zorgtaak niet als belastend, hij doet het graag. “Wat niet wil zeggen dat het soms erg zwaar is, regelmatig te zwaar.”

Ik ben vijf tot acht uur per dag met haar bezig.

Viroen (21 jaar)

Naomie (16) verzorgt haar verslaafde moeder en autistische neefje

Veel jonge mantelzorgers praten niet graag over hun thuissituatie. Ze willen geen uitzonderingspositie innemen, anders zijn of problematisch. Dat is ook het geval met Naomi van 16. Haar moeder heeft een psychiatrische stoornis en is verslaafd. Zij kan niet zelfstandig wonen, ze zit in een tehuis, telkens weer op een andere locatie. Naomi helpt haar waar het kan. Schoonmaken, dingen uitzoeken, wandelen, geldzaken regelen. Vroeger schaamde Naomie zich voor haar moeder, maar inmiddels is ze trots op haar, met alle ups en downs, problemen en gekkigheden. “Het is immers zoals het is”

Naast de zorg voor haar moeder, houdt Naomi zich ook bezig met de zorg voor haar autistische neef. Dagelijks, want ze woont bij haar tante, de zus van haar moeder. “Ik moet de hele tijd rekening met hem houden, zorgen dat er genoeg structuur is, weinig prikkels.” Haar neef is namelijk snel ontregeld, en wordt boos om de kleinste dingen.

Naomi (16) met haar moeder
Naomi (16) met haar moeder

Alle aandacht gaat naar mijn autistische broers

Floor van 14 heeft 2 broers met een autistische stoornis en meer. In het gezin gaat de meeste aandacht uit naar hen. Floor past zich vooral aan. Op de lagere school werd ze gepest vanwege een van haar broers. Dat was lastig, maar inmiddels heeft ze daaroverheen gezet. “Toch ben ik in mijn hoofd de hele tijd met ze bezig. Of het wel goed met ze gaat bijvoorbeeld.”

 

Toch ben ik in mijn hoofd de hele tijd met ze bezig. Of het wel goed met ze gaat

Floor (14 jaar)

Hoe belangrijk het voor jonge mantelzorgers ook is om hun hart te luchten, toch doen ze het veel te weinig. Floor ‘klaagt’ niet bij haar ouders, want die hebben al zorgen genoeg, en ook niet bij haar vrienden. Wat de toekomst brengt? De kans dat haar broers ooit zelfstandig kunnen gaan wonen is heel klein. “Ik ga ervan uit dat ik ook in de toekomst voor hen zal moeten blijven zorgen.”

floor (14) draagt zorg voor autistische broers
floor (14) draagt zorg voor autistische broers

Mantelzorgkinderen moeten ook kind kunnen blijven

Liesbeth Hoogendijk, directeur van Mezzo, de landelijke vereniging voor mantelzorgers en zorgvrijwilligers zegt dat het belangrijk is dat mantelzorgkinderen ook kind moeten kunnen blijven. Dat schiet er vaak bij in. Ze hebben hulp nodig en ondersteuning nodig om gezond volwassen te kunnen worden. Ondanks hun groot gevoel voor verantwoordelijkheid moeten ze ook hun eigen grenzen opzoeken, een eigen pad te vinden los van de gezinssituatie. Leraren op school, huisartsen moeten hier alert op zijn.

liesbeth hoogendijk directeur van Mezzo, landelijke organisatie voor mantelzorgers
liesbeth hoogendijk directeur van Mezzo, landelijke organisatie voor mantelzorgers

Om aandacht te besteden aan jonge mantelzorgers zijn Floor, Naomi en Viroen ambassadeur geworden van 'de week van de jonge mantelzorger'. Ze gaan scholen langs om dit 'verborgen' thema bespreekbaar te maken door hun verhaal te vertellen, in de hoop dat ook andere jongeren dat doen.