FOTO: ANP
Foto van Eva Jinek

Journalistiek moet meer zijn dan je dagelijkse dosis ‘what the fuck’

Het gros van de journalisten sloeg stijl achterover toen Trump president werd. Hoe hebben we dat kunnen missen, vroegen journalisten zich af. Maar een betere vraag is: Hoe zorgen we dat we het voortaan wel zien? De Correspondent heeft een idee.

FOTO: ANP
FOTO: ANP

Rob Wijnberg doet in dit artikel vier suggesties om de journalistiek weer in dienst te stellen van de democratie. Want die loopt gevaar. Volgens Wijnberg is de afbraak van democratische instituties al in volle hevigheid losgebarsten in de Verenigde Staten. Hij voorspelt de uiteindelijke val van de vrije pers, onafhankelijke rechtspraak, de parlementaire democratie en de grondwet.

Eerste stappen naar verval

En dit is niet zomaar angst zaaien. In zijn artikel laat hij zien dat de eerste twee stappen voor het kapot maken van de democratie al door president Donald Trump zijn gezet. Dat is ten eerste: ‘Bedreig de vrije pers en zaai twijfel over wat waar is’. Want als je stelselmatig van mening verandert, dan gaan mensen aan hun eigen perceptie en dat van de media twijfelen. En stap twee: ‘Ontmantel de overheid en installeer een kleptocratie’. Een schijnregering dus en dat zie je bij president Trump al gebeuren. Hij stelt personen aan voor ministeries, die van plan zijn om die ministeries op te doeken. Denk aan de baas van de overheidsinstantie voor milieubescherming, die niet gelooft in klimaatverandering.

FOTO: Unsplash
FOTO: Unsplash

Dagelijkse dosis ‘what the fuck’

Maar, stelt Wijnberg, alleen het berichten over dat dit gebeurt, helpt niet. “Nieuws produceert, op z’n best, seriële en kortstondige verontwaardiging - een dagelijkse dosis ‘what the fuck’ die al gauw weer wegebt tot de volgende nieuwscyclus zich aandient.” En dat effect gaat op en neer, in plaats van dat het opstapelt. Tot het moment waarop je denkt: ‘Ja, we weten het wel’. Herkenbaar?

Alleen samen kun je een trage, onzichtbare, onsensationele ontwikkelingen in kaart brengen

Wat we nodig hebben om onze democratie te bewaken, volgens Wijnberg, is een nieuwe vorm van journalistiek die bestand is tegen nepnieuws, alternative facts en hysterische onliners die de aandacht afleiden van de grote ontwikkeling die in gang is gezet. Journalistiek die niet alleen kijkt naar ‘wat gebeurt er vandaag’, scoops voor zichzelf houdt en andere media ziet als concurrenten. Daarnaast moeten traditionele media afstappen van fundamentele dogma’s die zijn decennia lang heeft gekoesterd. Wijnbergs vier suggesties voor de journalistiek zijn:

1. Weg met het huidige verdienmodel

Zorg dat je medium kan rondkomen van enkel de bijdrage van abonnees (en niet meer van advertenties). Pas dan lever je enkel een maatschappelijke dienst voor de samenleving.

2. Weg met de concurrentie

Ga samenwerken. Wissel informatie uit op lokaal, regionaal, nationaal en mondiaal niveau. Alleen samen kun je een trage, onzichtbare, onsensationele ontwikkelingen in kaart brengen. Geen enkele redactie kan dat alleen.

FOTO: ANP
FOTO: ANP

3. Weg met de objectiviteit

Wijnberg: “Zolang nieuwsmedia vasthouden aan het idee dat ‘neutraal’ zijn en geen ‘standpunt innemen’ de heilige graal in de journalistiek is, laat je het oordeel over wat er nu werkelijk gaande is over aan historici. In plaats daarvan zou de journalistiek aan omgekeerde geschiedschrijving moeten doen: hypothesen formuleren waarvoor sterke, maar nog geen definitieve aanwijzingen bestaan en vanuit die hypothesen de puzzelstukjes genaamd nieuwsberichten tot een groter geheel proberen te smeden.”

4. Weg met het format

Wijnberg doet de oproep om af te stappen van het traditionele format van het nieuwsbericht, achtergrondartikel en reportage. “Wat nodig is, is een vorm die het nieuws cumulatief maakt: geen losse meldingen van opzichzelfstaande gebeurtenissen, maar een documentatie waaruit op den duur een samenhang valt te destilleren.”

Lees meer over hoe onze democratie nu wordt bedreigt in het hele artikel van Rob Wijnberg via de onderstaande link. Lees en laat je niet meer verrassen.

Bron: 
De Correspondent