teveel donorkinderen door 1 donor
Foto van Eva Jinek

Hoe het kan dat spermadonoren meer dan 25 kinderen verwekken

Twee zaaddonoren hebben aan meerdere fertiliteitsklinieken gedoneerd en zo meer kinderen verwerkt dan wettelijk toegestaan is. Maar een landelijk registratiesysteem is er nog niet, waardoor mannen vrij hun sperma kunnen doneren. Een gesprek met Ties van der Meer, zelf donorkind én donor. Hij komt met de Stichting Donorkind op voor de rechten van donorkinderen. Aan tafel ook donor Ed Houben die zelf meer dan honderd kinderen heeft verwekt.

Beeld van de video

Willen de klinieken wel een systeem?

De regel is dat een man maximaal 25 donorkinderen mag verwekken, om ontmoetingen tussen halfbroers en –zussen te voorkomen. Maar dat wordt alleen per donor per kliniek bijgehouden. ​Ties zegt dat de fertiliteit klinieken gewoon onwillig zijn. "Ze bestaan al sinds 1949. Als ze graag een landelijk registratiesysteem hadden gewild, was dat al lang gebeurd."

Privacy van de donor

Klinieken willen sowieso al heel lang geen openheid van zaken geven. Volgens Ties is de privacywet eigenlijk een vals excuus. "Wordt er tussen de verschillende klinieken al niet opgelet, binnen één en dezelfde kliniek is men ook niet altijd met de regels bezig". Hij weet te vertellen dat er een donor is die via één spermabank al 50 kinderen heeft verwekt.

Gaat om helpen, niet records

Over grote aantallen nazaten gesproken. Ed heeft inmiddels al 118 kinderen verwekt. In zijn ogen is het getal echter niet relevant. Het gaat om het aanbieden van hulp, niet om records. "Als het om getallen gaat: er is een Britse donor Simon Watson, die streeft naar duizend kinderen en is inmiddels de 800 voorbij. Zoiets zou ik aan een kind niet uit kunnen leggen.”

1000 kinderen verwekken? Dat kan ik een kind niet uitleggen

Ed Houben

Groot tekort aan donoren

Ed begon met doneren toen hij 18 jaar was en een koppel tegenkwam dat ongewenst kinderloos was. Toen stuitte hij op dit wezenlijke sociaal maatschappelijk probleem. HIj is naar een kliniek gegaan en heeft daar vijf jaar gedoneerd. Toen Ed erachter kwam dat er een groot tekort aan donoren was, besloot hij buiten de officiële klinieken om te doneren. Zelfstandig ging hij het wereldwijde internet op. 

Openheid staat voorop

Zo helpt hij bijvoorbeeld ook stellen in landen waar niet zoveel mogelijk is, bijvoorbeeld een lesbisch koppel in China. Volgens Ties doet Ed alles in alle openheid. Dat is oké, dan ligt er ook verantwoordelijkheid bij de wensouders. Ties vindt het veel belangrijker wat de klinieken doen. Want het moet volgens hem niet mogelijk zijn dat iemand van kliniek tot kliniek gaat om zijn zaad te doneren zonder dat daar grip en zicht op is.

Mag een arts erover gaan?

Ties: “Ik spreek veel donorkinderen waarvan er een aantal 40 halfbroers of -zussen hebben. Het blijft knagen dat er een groot aantal is dat je niet mag kennen." Zelf weet hij helemaal niet of hij halfzussen of –broers heeft, omdat die arts er toentertijd niet open over was. Maar Ties vindt dat een arts daar helemaal nog over mag gaan. "Het is een zaak tussen de donor en zijn kind."

Een donorkind heeft wel degelijk rechten

Ties van der Meer

Uit de anonimiteit

De gegevens van heel veel kinderen (inclusief Ties) die voor 2004 zijn verwekt, zijn vernietigd. Artsen vonden toen dat de donor geheim moest blijven. Klinieken waarborgen anonimiteit, omdat ze bang zijn dat er anders minder donoren komen. En dat is niet wenselijk is omdat ze er ook gewoon geld aan verdienden. Sinds 2004 mogen kinderen echter volgens de wet gegevens van hun donor opeisen. 

Groei van het aantal wensouders

Toch is het aantal donoren sinds 2004 niet afgenomen. Dus dat de anonimiteit gewaarborgd dient te worden om donoren te werven en te houden, is flauwekul. Ties houdt zelfs een 'kinderbestand' bij, zodat hij in de toekomst de ouders kan helpen als hun kinderen met vragen over hem komen. Er is echter nog steeds een tekort aan donoren, maar dat komt volgens Ties vooral omdat het aantal wensouders enorm is gegroeid. 

De rechten van een donor kind

Toen Ed doneerde aan de fertiliteitskliniek werd hem door de arts verteld dat ouders waarschijnlijk nooit tegen hun kinderen zouden zeggen dat er donorzaad gebruikt was. Dat was ook de richtlijn die de arts aan de ouders meegaf. Dus de rechten van het kind in deze werden gewoon niet erkend. Maar volgens Ties heeft een kind wel degelijk rechten. "Er ontstaat nieuw leven en dat gaat behoeftes krijgen, daarin moeten we vooruit denken."