Foto: Suze Groeneweg, Wikimedia Commons
Foto van Eva Jinek

Precies 100 jaar geleden werd deze politicus de éérste vrouw in de Tweede Kamer

“Wanneer ik als Kamerlid mislukte, dan zouden de vrouwen het gedaan hebben.” Suze Groeneweg maakte 100 jaar geleden haar debuut als Tweede Kamerlid. En we hebben nog steeds veel aan haar te danken.

Foto: Suze Groeneweg, Wikimedia Commons
Foto: Suze Groeneweg, Wikimedia Commons

Op 10 juli 1919 kregen vrouwen in Nederland actief kiesrecht, wat betekende dat vrouwen vanaf die dag óók naar de stembus mochten. Maar Suze Groeneweg werd al een jaar eerder politiek actief. Zij werd door mannen gekozen en mocht op 3 juli 1918 plaatsnemen in de Tweede Kamer.

Vandaag is het dus precies 100 jaar geleden dat Groeneweg als enige vrouw plaats nam in de Tweede Kamer omringd door 99 mannen. We horen je denken: ‘maar de Tweede Kamer heeft toch 150 zetels?’ Ja dat klopt, maar dat aantal werd pas in 1956 ingevoerd.

Je hebt de social media cookies niet geaccepteerd.

Om bovenstaande inhoud te bekijken moet je de social media cookies accepteren. Hierdoor kan je social media berichten zien, delen en erop reageren.

Wijzig cookie instellingen

Met de paplepel ingegoten

Groeneweg werd geboren in 1875  in Strijensas als derde kind in een gezin van vijf. Ze kwam uit een nest waar school heel belangrijk was. Haar moeder had erop aangedrongen dat Groeneweg naar de Rijksnormaalschool te gaan om opgeleid te worden tot onderwijzeres.  Maar één van de grootste redenen van haar politiek succes kwam niet uit de studieboeken. Nee, het was een stuk banaler. Groeneweg is ongehuwd gebleven. Dit klinkt misschien niet als wereldschokkend nieuws, maar destijds was dit heel wat. Doordat ze niet getrouwd was, hoefde ze namelijk ook niet haar aan baan op te geven.

Het cv van Suze Groeneweg

Dus werd Groeneweg lerares, eerst in Strijensas en daarna in Duivendijke, Krimpen aan den IJssel, Dordrecht, Montfoort en Rotterdam. Haar maatschappelijke betrokkenheid bleek groot te zijn, want ze werd één van de eerste die lid werd van de Onderwijzersbond.

Nadat ze hoofdbestuurder was van de Vereeniging tot Afschaffing van Alcoholhoudende Dranken, trad ze toe tot de Sociaal-Democratische Arbeiderspartij (SDAP) en begon haar politieke opmars.

Ze ontpopte zich tot een gepassioneerd spreker binnen de partij en jaren later toen ze eenmaal Kamerlid was, werd in haar dorp nog wel gezegd: “De advocaat is weer aan het woord geweest”.

Als ik blunders gemaakt zou hebben, was er natuurlijk direct geroepen dat de vrouwen het niet konden.

Suze Groeneweg

Voor de vrouwenzaak

“Suze Groeneweg was een overtuigd feministe,” schrijft journalist Carla Joosten in een mooi profiel in Elsevier. “In 1905 richtte ze binnen de Rotterdamse partijafdeling een vrouwenpropagandaclub op.” Want, “De arbeidersvrouw moest politiek bewust worden en actief in de partij,” aldus de journalist.

Eenmaal in de Tweede Kamer stortte Groeneweg zich meteen op de vrouwenrechten, de zorg voor pasgeboren baby’s en moederschapszorg. Zo pleitte ze voor een wettelijk zwangerschapsverlof én het recht op betaalde arbeid.

Je hebt de social media cookies niet geaccepteerd.

Om bovenstaande inhoud te bekijken moet je de social media cookies accepteren. Hierdoor kan je social media berichten zien, delen en erop reageren.

Wijzig cookie instellingen

‘Geen katje om zonder handschoenen aan te pakken’

Of haar missie helemaal slaagde, kun je je afvragen. Haar pleidooi voor zwangerschapsverlof zorgde ervoor dat voortaan zwangerschap en bevalling als een ‘ziekte’ werd gekenmerkt. Vrouwen konden de ziektewet in. En of dat zo goed is voor de emancipatie van de vrouw, is te betwijfelen. Bovendien gold deze regeling alleen voor getrouwde vrouwen.

Maar het SDAP-kamerlid zette zich - naast vrouwenrechten - óók in voor onderwijs, drankbestrijding en antimilitarisme. En hierin was ze zeker niet op haar mondje gevallen. Volgens een mannelijke collega van de Vrijzinnig Democratische Bond (VDB) was Groeneweg “geen katje om zonder handschoenen aan te pakken.”.

Nóg een primeur

Ook Femke Halsema mag een bedankbriefje naar Groeneweg sturen. In 1930 trotseerde ze namelijk premier Charles Ruijs de Berenbrouck, door ervoor te zorgen dat vrouwen burgemeester zouden kunnen worden. De premier had ‘natuurwettelijke beletselen’ gesignaleerd en vond daarom dat vrouwen niet geschikt zouden zijn voor de functie. Een onzin excuus natuurlijk, en daar wees Groeneweg de premier dan ook fijntjes op.

In 1931 beleefde de politicus haar tweede primeur: ze werd namelijk als eerste vrouw beëdigd tot onbezoldigd ambtenaar van de burgerlijke stand. En dus schreef Groeneweg op 20 augustus 1931 opnieuw geschiedenis, door als eerste vrouwelijke ambtenaar een huwelijk te voltrekken.

Foto: Suze Groeneweg, Wikimedia Commons
Foto: Suze Groeneweg, Wikimedia Commons

Groeneweg bleef tot 1937 actief in de Tweede Kamer. Daarna moest ze, gedwongen door ziekte, stoppen met werken. Toen ze 65 was werd er aan Groeneweg gevraagd hoe ze terug keek op haar tijd op het Binnenhof. Uit haar antwoord blijkt dat ze zich heel erg bewust was van haar grote verantwoordelijkheid: “Wanneer ik als Kamerlid mislukte, dan zouden de vrouwen het gedaan hebben. Ik was het eerste vrouwelijke Kamerlid en ik was door mannen gekozen… Als ik blunders gemaakt zou hebben, was er natuurlijk direct geroepen dat de vrouwen het niet konden en dan waren de vrouwen ineens een heel eind achterop geweest in hun strijd voor gelijkberechtigdheid.”

We kunnen met zekerheid stellen dat Suze Groeneweg haar sporen heeft verdiend in de Nederlandse politiek. Ook stond ze aan de wieg van een aantal wetswijzigingen die het leven van vrouwen in Nederland blijvend hebben veranderd.

Wil je meer weten over deze vrouw, dit artikel op Elsevier is een aanrader.

Bron: 
Elsevier