Als vrouw zijnde heb je aanzienlijk minder kans om cum laude te promoveren.
Foto van Eva Jinek

Dit gaat er mis met de beoordelingen van vrouwelijke wetenschappers in spé

Hoewel de Nederlandse collegebanken gevuld zijn met zowel mannen als vrouwen, hebben mannen aan het einde van de rit meer kans om cum laude te promoveren dan vrouwen. NRC zocht uit hoe dát kan.

Als vrouw zijnde heb je aanzienlijk minder kans om cum laude te promoveren.
Als vrouw zijnde heb je aanzienlijk minder kans om cum laude te promoveren.Unsplash

Uit onderzoek van NRC blijkt dat aan alle Nederlandse universiteiten mannen de afgelopen jaren meer kans hadden om cum laude te promoveren dan vrouwen. En dat terwijl meisjes het op school over het algemeen beter doen, vrouwen vaker studeren en er meestal minder lang over doen.

Dat klinkt behoorlijk tegenstrijdig, maar de cijfers liegen er niet om. NRC onderzocht het aantal cum laude promovendi bij 12 grote universiteiten in Nederland en bij geen één promoveerden meer vrouwen cum laude dan mannen. De mannen waren telkens in de meerderheid. En bij de Universiteit Utrecht, Technische Universiteit Eindhoven en de Technische Universiteit Delft promoveerden zelfs meer dan twee keer zoveel mannen cum laude, als vrouwen.

Iedereen wil die felbegeerde stempel

Natuurlijk kan het zijn dat mannen het beter doen dan vrouwen, maar dit verschil is zodanig groot dat er wel meer achter moet zitten, dacht NRC. Het is het ook waard om het uit te zoeken, de stempel ‘cum laude’ betekent namelijk niet niks. Het zegt veel over de kwaliteit van je onderzoek, maar toont ook hoe goed je bent.

En het betekent zelfs nog meer, zegt de Utrechtse universiteitshoogleraar Naomi Ellemers: “Een cum laude kan er voor zorgen dat je eerder een belangrijke beurs krijgt, dat je sneller wordt voorgedragen voor een internationale prijs voor je proefschrift en een baan krijgt aangeboden.”

“Wanneer vrouwen daarin constant het onderspit delven, kan dat een belangrijke factor zijn dat vrouwelijk talent minder snel zichtbaar wordt en minder wordt aangemoedigd dan bij mannelijk talent”, zegt Ellemers.

Dus NRC zocht maar eens uit waar dat grote verschil tussen mannelijke en vrouwelijke wetenschappers in spe met cum laude vandaan komt. En wat bleek? Het komt grofweg door twee dingen.

1. Het gaat niet om cijfers

Als eerste zijn de criteria voor het cum laude predikaat bij promoveren niet objectief. Waar bij de bachelor of master van de universiteit puur wordt gekeken naar de cijfers, zijn er bij promovendi meer factoren die beoordeeld worden. De begeleidend hoogleraar kan een promovendus voorstellen bij de promotiecommissie die vervolgens samen met een externe deskundige beoordeelt of de kandidaat in aanmerking komt voor het predikaat cum laude. Doordat hier geen harde maatregelen of objectieve criteria voor zijn, kan een voorkeursbehandeling of genderbias er zomaar insluipen.

2. Mannen vinden mannen vaak beter

Ten tweede hebben we volgens de Leidse onderzoeker Inge van der Weijden vaak (onbewust) een voorkeur voor iemand die op ons lijkt. Met bijna standaard meer mannen in de promotiecommissie is het in dat opzicht dan ook niet gek als ze wat guller zijn naar mannen toe.

Van der Weijden onderbouwt haar theorie met dit onderzoek uit 2011 dat laat zien dat de kans dat een vrouwelijke hoogleraar wordt benoemd kleiner wordt naarmate er minder vrouwen in de benoemingscommissie zitten. En hoewel het dus allemaal niet bewust of met voorbedachte raden gebeurt, zijn mannen hierdoor vaker in het voordeel dan vrouwen.

Niet één van de universiteiten die het NRC onder de loep nam, zei op de hoogte te zijn van een voorkeursbehandelingen bij het geven van cum laude. En gezien de onderzoeksresultaten van de krant, kan dat ook zeker wel kloppen. Maar nu het duidelijk is dat we wel wat aan de beoordelingen schort, mogen we hopen dat ze er nog eens naar gaan kijken.

Benieuwd naar het complete onderzoek NRC en de specifieke cijfers? Bekijk het via de link hieronder.

Bron: 
NRC