Internationale Vrouwendag 2018
Foto van Eva Jinek

Dankzij deze vrouwen vieren we vandaag Internationale Vrouwendag

Het is weer 8 maart en je weet wat dat betekent: Internationale Vrouwendag! Maar hoe komt het eigenlijk dat we dit vieren op deze dag? We doken de geschiedenis in en wat blijkt: deze dag heeft een revolutionaire randje.

Internationale Vrouwendag 2018
Internationale Vrouwendag 2018

Op Internationale Vrouwendag staan we stil bij de rechten van vrouwen over de hele wereld en de grote taak die nog voor ons ligt. De dag zoals we die nu kennen bestaat sinds 1975. Maar wist je dat de geschiedenis van de Internationale Vrouwendag 110 jaar teruggaat? En dat deze dag een revolutionair randje heeft? Suyin Haynes van Times zocht het uit.

De allereerste keer

Voor dit korte geschiedenislesje moeten we even 109 jaar terug in de tijd. Naar 28 februari 1909. Toen werd de allereerst Nationale Vrouwendag uitgeroepen door de Socialistische Partij van Amerika. De gepassioneerde Duitse vrouwenrechtenactivist en socialist Clara Zetkin vond dit zo’n goed plan dat ze er een internationale dag van wist te maken. En zo verspreidde de Vrouwendag zich onder socialisten in heel Europa.

Poster voor de Vrouwendag van 1914 in Duitsland
Poster voor de Vrouwendag van 1914 in Duitsland

De Internationale Vrouwendag werd pas echt revolutionair in 1917, en wel in Rusland. De Eerste Wereldoorlog was nog in volle gang, maar de Russische bevolking was er inmiddels goed klaar mee. Men was hongerig en oorlogsmoe en het socialisme begon steeds meer te broeien.

Revolutie!

Een groep vrouwelijke textielarbeiders uit Sint-Petersburg vroeg aan de socialistische leiding wat dat jaar het plan voor Internationale Vrouwendag zou zijn. Zij hadden namelijk wel een idee: ze wilden een grote staking organiseren. De socialistische leiding vertelde de vrouwen dat ze dit niet mochten doen en moesten wachten op verdere instructies. Maar deze instructies kwamen niet. Dus namen de vrouwen het heft in eigen hand en legde ze op 8 maart 1917 toch het werk neer en gingen ze de straat op.

De demonstratie op Vrouwendag, 8 maart 1917
De demonstratie op Vrouwendag, 8 maart 1917Getty

De menigte zwol snel aan en mondde uit in een demonstratie van vijftigduizend mensen (waaronder ook mannen) tegen de Tsaar. Hoewel vooral vrouwelijke arbeiders meededen, sloten vrouwen van alle rangen en standen zich aan bij de demonstratie. De burgemeester van Sint-Petersburg beschreef het destijds als: “Deftige dames, heel veel boerenvrouwen, meisjes die studeerden”.

De mannen voorbij gestreefd

De actie van deze daadkrachtige vrouwen overdonderde de mannelijke socialistische leiders, vertelt Rochelle Ruthchild van het Harvard’s Davis Center for Russian and Eurasian Studies. “Mannelijke revolutionairen zoals Leon Trotsky waren boos op ze, want deze ongehoorzame vrouwen gingen op Internationale Vrouwendag de straat op. Terwijl het eigenlijk de bedoeling was om te wachten tot 1 mei (Dag van de Arbeid).”

 

We hadden niet verwacht dat deze Vrouwendag onze revolutie zou beginnen

Leon Trotsky

Trotsky, een belangrijk socialistisch leider, zou beduusd hebben gezegd: “We hadden niet verwacht dat deze Vrouwendag het begin zou zijn van onze revolutie. We waren revolutionaire acties aan het voorbereiden maar niet op die datum. Toch gingen vrouwelijke textielarbeiders - tegen onze orders in - de straat op.”


De enorme vrouwendemonstratie op 8 maart 1917 zou het startpunt blijken van de Februarirevolutie, die het einde betekende van de Tsarendynastie in Rusland. En het begin inluidde van de Sovjet-Unie. “Dit was waarschijnlijk de meest betekenisvolle demonstratie op Internationale Vrouwendag ooit.” vindt Ruthchild. De revolutie die voor een groot deel de loop van de twintigste eeuw zou bepalen was dus niet begonnen door mannen, maar door vrouwen.

Dit was de meest betekenisvolle demonstratie op Internationale Vrouwendag ooit

Rochelle Ruthchild van het Harvard’s Davis Center for Russian and Eurasian Studies

Nu officieel

De net opgerichte Sovjet-Unie zag ook in hoe belangrijk de actie van deze vrouwen was geweest en riep 8 maart in 1922 uit tot officiële Vrouwendag. Deze dag zou door bijna alle communistische landen gevierd worden.

Het zou echter nog 53 jaar duren voordat de Vrouwendag internationaal zou doorbreken. Vanwege de Koude Oorlog waren Westerse landen niet heel happig om een communistische feestdag over te nemen. In 1975 gingen gebeurde het toch. De Verenigde Naties besloten toen tijdens het Internationale Vrouwenjaar ook de Internationale Vrouwendag in te stellen. Over een datum voor deze dag hoefde niet lang nagedacht te worden. Dat werd natuurlijk 8 maart.

Bron: 
Time