Foto: Abbie Bernet via Unsplash
Foto van Eva Jinek

Waarom we allemaal lekker thuis moeten blijven als we een slechte dag hebben

Wat als we zelf mogen bepalen wanneer we werken, waar we werken en hoeveel we verdienen? Zou er dan nog wel wat gedaan worden? Ja, zegt deze ondernemer. En zijn bedrijf werd een succes.

 Foto: Abbie Bernet via Unsplash
Foto: Abbie Bernet via Unsplash

Het is niet de eerste de beste zakenman die met dit idee komt. De Braziliaanse Ricardo Semler verkondigt al jaren zijn omstreden visie, die er in het kort op neerkomt dat je je werknemers zelf laat bepalen hoe ze hun werk moeten doen. De leiding uit handen geven is eng, maar het werkt, is zijn credo. En hij kan het zeggen, want hij is er rijk mee geworden.

Hoe dan?

Onder zijn leiding groeide de omzet van het machinebedrijf Semco - dat hij overnam van zijn vader - in 22 jaar van 4 naar 240 miljoen dollar. Het bedrijf heeft inmiddels drieduizend werknemers (met nauwelijks verloop) en groeit jaarlijks met 20 à 30 procent. Daarbij staat Semco wereldwijd bekend als het grote voorbeeld van een ‘democratische organisatie’.

Ricardo Semler. Foto: Flickr
Ricardo Semler. Foto: Flickr

Benieuwd wat je van hem kan leren? Happinez schreef zijn belangrijkste inzichten op. Die delen we graag met jullie (en met alle managers in Nederland!).

1. Vraag jezelf af: waarom doe ik het nu zo?

“Waarom kunnen medewerkers op zondag hun zakelijke e-mail lezen en gaan ze niet op maandagochtend naar het strand of de bioscoop? Waarom is er een hoofdkantoor nodig als mensen daardoor jaarlijks honderden uren in de file staan? Waarom zou je naar kantoor komen als je een slechte dag hebt?”

Zo omschrijft journalist Dominique Haijtema het startpunt van Semlers manier van denken. En daar kaart hij een interessant thema aan. Want is er ooit bewezen dat deze manier van werken de beste manier is? Erken dat we veel zaken doen uit gewoonte, en dan ben je al op de helft.

Juist die vrijheid zorgde voor een ongekende groei

2. Werknemers bepalen zelf wat ze doen

Volgens Semler is het voor een bedrijf het beste als de werknemers alles zelf bepalen: hun werktijden, salaris en managers. Hij werd voor gek verklaard. Want als iedereen alles zelf kan bepalen, dan doen mensen toch niets meer? Dat bleek mee te vallen. Haijtema: “Juist de vrijheid zorgde ervoor dat het bedrijf een ongekende groei doormaakte en een schoolvoorbeeld voor vele andere bedrijven is geworden.”

Semco is inmiddels allang geen machinebedrijf meer. Het bedrijf ontwikkelt nu ook software, bouwt een hotel en een ecologisch resort en bemoeit zich met ziekenhuizen en vliegvelden in Brazilië. Semler zelf kan niet eens meer opnoemen waarin zijn organisatie actief is; dat laat hij aan de werknemers over.

Semler: “Wij willen medewerkers die er klaar voor zijn en er zin in hebben. Als dat betekent dat ze maar twee keer per week komen: ook goed. Het gaat om de resultaten.” Volgens hem moeten we ophouden volwassen als kinderen te behandelen. “Als we dat doen, moeten we niet raar opkijken als volwassenen zich als kinderen gedragen en weinig verantwoordelijkheid nemen.”

Foto: Olu Eletu via Unsplash
Foto: Olu Eletu via Unsplash

3. Niet alleen nu, ook de volgende generatie

Om ervoor te zorgen dat een volgende generatie het wiel niet opnieuw hoeft uit te vinden, richtte de ondernemer in 2003 de ‘democratische’ school Lumiar op in São Paulo. Daar leren kinderen tussen twee en tien jaar wat zij zelf interessant vinden. Haijtema: “Dan nodigt de school mensen zoals een violist of meubelmaker uit die over hun vak willen vertellen. Mensen die gepassioneerd zijn over wat ze doen.”

Dat is volgens Semler nodig omdat we in onze samenleving de ‘magie van het leren’ vernietigen doordat we overal de controle over willen houden. Dat hoeft niet, want kinderen willen uit zichzelf al alles zelfstandig leren en ontdekken. De school heeft inmiddels vestigingen over de hele wereld.

Foto: Unsplash
Foto: Unsplash

4. Ook leren om te niet-werken

Ten slotte heeft de succesvolle entrepreneur het over het belang van doen waar je zin in hebt. Daarvoor heeft hij zelf sinds een paar jaar zogenaamde ‘terminal days’ ingelast voor zichzelf: dagen waarop hij alleen maar de dingen doet die hij zou doen als hij wist dat hij niet lang meer te leven had. Eindelijk gitaar leren spelen bijvoorbeeld, of bij zijn gezin zijn.

En dat raadt hij iedereen aan, want we gaan in het Westen raar met onze levenstijd om, vindt hij. Haijtema legt het zo uit: “Als we gezond zijn, hebben we meestal weinig geld en als we veel geld hebben, hebben we weinig tijd. En als we dan eindelijk tijd hebben, is er vaak onvoldoende geld en gezondheid.” De oplossing hiervoor: we moeten onze prioriteiten anders leggen!

Het tegenovergestelde van werk is niet vrije tijd

Semler: “Wij geven medewerkers daarom tijd om de dingen te doen die ze willen doen als ze met pensioen zijn. Daar leveren ze een deel van hun salaris voor in.” En deze tijd is heel wat anders dan gewoon weekend of een vrije avond. Want het tegenovergestelde van werk is volgens hem niet vrije tijd. Die weten we namelijk ook steeds te vol te plannen. Het tegenovergestelde van werk is juist lanterfanten: he-le-maal niets doen.

Wij vinden zijn kijk echt even wat anders. Wat vind jij? Ga jij binnenkort eens een pittig gesprek met je manager voeren? Als je meer over deze man wilt weten, kijk dan vooral ook nog even deze aflevering van Tegenlicht.

Bron: 
Happinez