het politieke jaar is achter de rug
Foto van Eva Jinek

Het was een bewogen politiek seizoen. Een terugblik:

Zeven juli start het zomerreces van de Tweede Kamer. Het was een bewogen politiek jaar dat vooral werd bepaald door verkiezingscampagnes, tv-debatten, opkomende partijtjes en nieuwe leiders. Ook was er sprake van een ingewikkelde verkiezingsuitslag, met meerdere winnaars, waardoor men in Den Haag nu nog steeds aan het formeren is. Joost Vullings, Wouter de Winther en Frits Wester Jort Kelder blikken terug op spraakmakende momenten uit het afgelopen politieke seizoen.

Still from video

Saai?

Wouter vond het een saai jaar, ondanks de verkiezingen is er volgens hem weinig gebeurd. Frits, die inmiddels zijn tiende formatieperiode meemaakt, vond het verre van saai. Voor het eerst wordt volgens hem een totale versplintering van het politieke landschap zichtbaar. Er zijn geen grote partijen meer met meer dan vijftig zetels zoals vroeger. 

De nieuwkomers

De twee beste momenten van dit politiek jaar zijn volgens Jort de opkomst van twee nieuwe partijen: Forum voor Democratie en DENK. Tegelijkertijd is die opkomst meteen het pijnpunt, juist vanwege die versplintering. Volgens Frits is binnenkomen met twee zetels echt niet nieuw. "Dat zag je vroeger ook bij de boerenpartij." Wat volgens hem wel klopt, is dat iemand in korte tijd - in twee, drie maanden - ineens kan opkomen. Een beetje zoals bij Rita Verdonk: “Zij had 35 zetels in de peilingen en dacht dat ze premier kon worden, maar ze had geen partij, geen programma, helemaal niks. Dus of de twee partijen duurzaam zijn, dat is de vraag.” Toch beweert Jort, dat je in deze mediacultuur vanuit het niks ineens behoorlijk wat zetels winnen. Hij gelooft in een nieuw iemand buiten het systeem die alles overneemt. Er komt volgens Jort een "'Macronmoment’, een moment dat dit systeem implodeert.”  

Wilde Wilders wel winnen?

Eén van de mysteries van dit jaar is Wilders. Volgens Joost leek hij in campagnetijd wel stil te vallen. "Hij deed maar aan één debat mee, en op de zeldzame keren dat hij locatiebezoeken deed, in Volendam bijvoorbeeld, deed hij eigenlijk niks. Dat is vreemd, voor iemand die leeft van het debat en de controverse en er een expert in is om dat op te zoeken en af te dwingen. Het leek er af en toe op of hij de verkiezingen niet wilde winnen."

"Wilders wil geen premier worden"

Wouter is het daar niet mee eens. Wilders voerde een ander soort campagne dan we gewend zijn. "Wilders doet het op zijn eigen manier. Hij heeft getwitterd, dingen geroepen. Daar heeft hij veel mee bereikt, want hij is de tweede partij van het land geworden." Maar heel veel mensen uit zijn eigen partij baalden er volgens Wester heel erg van dat ze zo lowprofile moesten blijven. "Zij mochten van hem niet optreden in tv-programma’s, terwijl ze stonden te popelen om hun verhaal te vertellen." Volgens Frits wilde Wilders niet de grootste worden, omdat dat gewoonweg niet kan, ook internationaal niet, met al die beveiliging en al die logistieke dingen om hem heen. Hij weet echt dat dit niet kan. Jort zegt dat ook al had hij 74 zetels hij toch nooit premier had geworden. niemand wil met hem samenwerken.

Een cadeautje van Erdogan

De Turkijerel, aan de vooravond van de verkiezingen, dát was de gamechanger beweert Wouter. "Het hele land schaarde zich achter de premier en de burgemeester, vanwege hun boodschap: 'Tot hier en niet verder.' Zelfs GroenLinks vond dat het kabinet het goed had gedaan." "Een kadootje van Erdogan," concludeert Jort. "Het was echt een goede beslissing om de minister van buitenlandse zaken te weigeren. Niet alleen politieke strategie vanwege de verkiezingen, het was volgens hem ook echt een inhoudelijk te verdedigen besluit." Complimenten aan Rutte, maar volgens Frits is vooral de rol van Aboutaleb te prijzen: "Die nam het voortouw, het kabinet liep er slechts achteraan."

Het afschuwelijke jaar van de PvdA

Dan de PvdA. De lijsttrekkerstrijd tussen Asscher en Samsom. Volgens Wouter was dit het dieptepunt. het begin van het einde. Dat is volgens Joost het mooie van de politiek, de vorige keer werkte zo'n lijstrekkersstrijd wel. Toen leidde het tot veel dynamiek, nu was het volledig fout. Volgens Wester heeft dit kabinet, je kunt er van denken wat je wil, Nederland wel uit de crisis geholpen. "De PvdA had veel kunnen binnenhalen de jaren daarna, ze had de winst kunnen incasseren. In plaats daarvan hebben ze hun twee belangrijkste broeders laten strijden en eentje moest dood." Daarmee is de partij klein geworden en Asscher aan het stuur gekomen. Hoe doet hij het eigenlijk? Jort zegt dat Asscher "een patriciër is, iemand die gemaakt is om te leiden. Je ziet het nu weer. Hij is straatvechter geworden. Je ziet hem groeien, hij kan het wel. Maar ik vind het niet bij hem passen. Hij is een groot talent die dit toneelstuk kan opvoeren, maar eigenlijk is hij het niet."

De opkomst van GroenLinks

Wat vond men van de opkomst van Jessias? Joost zegt dat veel mensen uit zijn achterban het een gemiste kans vonden dat hij niet mee wilde regeren, maar dat er net zoveel mensen zijn die blij zijn dat hij zijn rug heeft rechtgehouden. "Het is een beetje in evenwicht. Ook in de peilingen wordt hem zijn weigering niet kwalijk genomen." Volgens Jort is Klaver ‘de man van het moment geweest’ met de meest moderne campagne. Maar hij twijfelt eraan of zijn achterban zo groot zal blijven. Ze voelen zich waarschijnlijk toch bekocht, hadden D'66 gestemd dan was hun stem naar de regering gegaan. 

Taart bakken

Ook vernieuwend waren de inkijkjes die Klaver 'spontaan' gaf in in zijn privéleven, zoals zijn eikeltjespak en nu met zijn appeltaart. Wouter vindt dat zinloze kul, allemaal theater. Maar het werkt wel dat beeld van een 'totaalmens'. En Jesse's recept is populair. Zelf onze Jaïr heeft het suikerrijke filodeegappelgebak voor Jinek gemaakt.