Wouter Bos
Foto van Eva Jinek

Wouter Bos: "Dit kabinet is een zegen voor het land geweest"

Wouter Bos was in 2012 als informateur en formateur de architect van het VVD-PvdA-kabinet. Hoe kijkt hij terug op dat proces en welke adviezen heeft hij voor de vorming van een nieuw kabinet? 

Still from video

Geen spijt

Wouter Bos zegt dat hij geen spijt heeft van dit kabinet. “Ik denk dat dit kabinet van de afgelopen 4,5 jaar, een zegen voor het land is geweest.” In oktober 2012, toen dit kabinet werd samengesteld, zat Europa in een grote crisis. "Griekenland, de euro, het was een heel heftige tijd en Nederland had geen regering. De twee partijen, de VVD en de PVDA  hadden de overtuiging: hier moet iemand verantwoordelijkheid nemen. En dat moest niet al te lang duren."

Een ondankbaar vak

Door deze crisissituatie wilde de VVD en de PVDA niet al te veel op hun strepen gaan staan. Er werd volgens Bos gekozen voor ‘een snelle uitruil’ en er werden ongelooflijk veel hervormingen en bezuinigingen doorgevoerd. Iedereen wist dat ze daar niet voor beloond zouden gaan worden door hun kiezers. Ook kenden Rutte en Samson de geschiedenis en wisten dat de PvdA meer afgestraft zou gaan worden dan de VVD. "De kleinere partij betaalt namelijk sneller de prijs dan de grootste. En als het beter gaat met de economie wordt de premier daar vooral voor beloond. Tja politiek is een ondankbaar vak. Helaas heeft de Partij van de Arbeid een hele hoge prijs moeten betalen."

De stoelendans begint

Nu moet er geformeerd gaan worden. Volgens Bos gaat er heel veel tijd ‘verloren’ aan alle coalities die het niet worden. “Je moet je achterban meenemen. Zij moeten met je mee kunnen ervaren waarom die optie niet lukt, waarom die andere optie niet lukt. Voordat ze begrijpen dat alleen díe  ene optie open ligt.”

De wet van Nolens

Daarnaast zijn er volgens hem een paar wetmatigheden in de Nederlandse politiek. “In 1924 is er een Rooms-katholieke leider geweest, Nolens, die stelde: ‘Alleen bij uiterste noodzaak ga ik over links, anders ga ik natuurlijk over rechts’. Dat heet nu de wet van Nolens: het CDA zal altijd over rechts gaan, tenzij het echt niet kan. Dat uitgangspunt is in bijna honderd jaar nooit veranderd. Dus er zullen zeker een aantal rondjes rond de kerk gedanst moeten worden."

Vier partijen

Ook stelt Bos dat het veertig jaar geleden is dat er vier partijen om de onderhandelingstafel hebben gezeten. Dat is natuurlijk veel complexer dan met twee partijen. En de inhoudelijke verschillen zijn groter dan ooit. Hoe overbrug je de verschillen tussen GroenLinks en het CDA bijvoorbeeld? Tussen de PvdA en VVD waren de de uitgangspunten in een aantal opzichten een stuk kleiner. Bij dat soort coalities zullen concessie gevraagd worden die erg groot zijn.

Hopelijk duurt het niet té lang

Snel zal het vormen van een kabinet in elk geval niet gaan. "Er is nu geen druk, want een begrotingsoverschot. Maar je hoopt dat het niet al te lang gaat duren. "Er zijn genoeg problemen in de wereld, er moet gewoon een echte regering zitten."