Wat te doen als degene van wie je houdt een depressie heeft
Veerle Weustink
Veerle Weustink
Online redacteur

Wat te doen als degene van wie je houdt een depressie heeft

Hoe zorg je voor een gezonde relatie als je partner een depressie heeft? Schrijver JoEllen Notte vroeg dit aan 200 ervaringsdeskundigen. Onze redacteur Veerle Weustink heeft zelf een geliefde met een depressie en belde haar op.

Wat te doen als degene van wie je houdt een depressie heeft
Wat te doen als degene van wie je houdt een depressie heeftUnsplash

Toen de Amerikaanse JoEllen Notte de leeftijd van 33 aantikte, besloot ze dat het tijd was voor een carrièreswitch. Tot voor kort verdiende ze de kost als een personal trainer, maar het állerliefst wilde ze schrijven. Elk beginnend schrijver heeft een onderwerp nodig en wat JoEllen mateloos interesseerde, was seks. Ze begon een blog genaamd ‘The Redhead Bedhead’. Zo makkelijk kan het zijn.

“Ik dacht: ik schrijf over seks, dus nu ben ik sexy,” vertelt JoEllen me als ik haar opbel.  “Heerlijk vond ik dat, want dan hoefde ik eindelijk een keer niet na te denken over waar ik al mijn hele leven mee worstel: mijn depressie.” Een nobel streven, maar al snel kwam JoEllen erachter dat het niet zo werkt. Er brak weer een depressieve periode aan en ze veranderde van medicatie. Het láátste waar ze aan moest denken was seks, laat staan erover schrijven.

Maar ja, als kersverse seksschrijver moet je toch íéts. Daarom besloot ze een eerlijke blogpost te schrijven over haar depressie en wat voor invloed die had op haar relatie. Voor ze het wist, stroomden de reacties binnen. “Ik was geschokt! Blijkbaar praatte niemand hierover,” vertelt een steeds luider pratende JoEllen. “Ik kreeg reacties uit het hele land.”

JoEllen Notte
JoEllen Notte a.k.a The Redhead Bedhead

Want niet alleen seks was een knelpunt voor mensen. Nee, een depressie hebben én een gezonde relatie onderhouden, dat bleek bij velen de nodige kopzorgen op te leveren. JoEllen besloot met mensen uit heel Amerika te praten over relaties en depressie. Dat leverde ruim 200 interviews op die JoEllen gebruikte voor haar aankomende boek ‘The Monster Under The Bed’.

Bekend terrein

Ook mijn geliefde heeft al zijn hele leven te maken met depressies. Als jongetje verstopte hij zich al onder de tafel wanneer hij zich rot voelde, want daar viel niemand hem lastig. Nu is hij geen jongetje meer, maar een twintiger die niet zomaar onder tafel kan kruipen.

Zijn angsten en depressieve gevoelens komen en gaan. Soms is het even rustig en dan komen ze weer keihard terug. Dat is gewoon zijn realiteit. En hij is niet de enige. Ruim 1 miljoen mensen in Nederland kampen met depressie. Voor sommigen duurt dit maar even, anderen hebben het met tussenpozen en sommige mensen hebben er hun hele leven mee te maken.

Als partner voelde ik me vaak machteloos. Wat gaat er in hemelsnaam om in het hoofd van degene van wie ik hou? Daarom heb ik me de afgelopen jaren verdiept in het onderwerp. Het écht snappen lukt natuurlijk nooit, maar ik wilde op zijn minst proberen om een beter idee te krijgen van wat hij meemaakt.

En waar gaat men naartoe voor antwoorden op prangende vragen? Juist, het internet.

Op zoek naar antwoorden

Er is online - geheel terecht - veel te vinden over depressies en hoe je mensen die hiermee worstelen, kunt helpen. Ik verslond deze stukken. ‘10 tips om je partner met depressie te helpen’. Klik. ‘Mijn partner is depressief, wat nu?’. Klik. ‘7 signalen dat je partner misschien depressief is’. Klik. Klik. Klik.

Hoewel ik van elk artikel iets wijzer werd, miste ik iets. Hoe help ik mezelf? Naast die 1 miljoen Nederlanders die verlamd door depressieve gedachten in bed liggen, liggen ook geliefden, familieleden en vrienden die uit alle macht proberen te helpen.

Het is een vreemde rol. De ene dag wordt je wakker naast de persoon van wie je houdt, de andere dag is die persoon nergens te bekennen. Naast je in bed ligt een omhulsel van je vriend, waar binnenin een monstertje genaamd depressie feest viert.

Hoe zorg je voor een gezonde relatie als je partner een depressie heeft?
Hoe zorg je voor een gezonde relatie als je partner een depressie heeft? Unsplash

Ik was dus meer dan benieuwd naar JoEllens bevindingen. Hoe kan je je depressieve partner helpen en tegelijkertijd een gezonde relatie in stand houden?

Zodra ik haar deze vraag voorleg, begint ze te lachen. “Toen ik net begon met schrijven over depressie kreeg ik vaak vragen van partners. Ik werd dan woest. ‘Hallo! Wij doen ons best om te blijven ademhalen en dan komen jullie aan met jullie probleempjes’. Dat dacht ik dan.”

Oeps, sorry…

“Nee, love! Zo bedoel ik het niet. Door al de gesprekken die ik heb gevoerd, ben ik veel milder gestemd geraakt. Partners hebben vaak géén idee wat een depressie werkelijk inhoudt, laat staan hoe ze ermee om moeten gaan. Ze doen vaak heel erg hun best, maar weten simpelweg niet waar ze moeten beginnen. Dat is precies waarom een relatie met iemand met een depressie zo moeilijk is.”

Kwam dat veel terug in je interviews?

“Zeker! Onbegrip is voor beide partijen heel vervelend. Maar weet je wat het probleem was dat ik het meeste hoorde van mensen met een depressie?”

Vertel.

“Dat hun partners proberen de depressie voor hen op te lossen.”

Hij heeft geen behoefte aan een aanpakker. Hij wil een vastpakker.

Confronterend. Ik zou mezelf een praktisch ingesteld persoon noemen. Geef me een probleem en ik vind een oplossing voor je. Een trekje dat goed van pas komt bij mijn werk als journalist, maar een stuk minder in mijn relatie.

“Wil je me godverdomme even knuffelen,” roept mijn vriend met tranen in zijn ogen. Ik heb net een gepassioneerd betoog gehouden over hoe hij zich zó veel beter zou voelen als hij gewoon dat ene simpele dingetje zou doen. Zijn reactie is totaal niet waarop ik hoopte. In plaats van de hernieuwde vechtlust die ik hem zo graag wilde geven, zie ik hem met de seconde kleiner en kleiner worden. Ik ben in de war: ik wil toch alleen maar helpen?

Maar zo werkt het helaas niet. Als de pijn teveel wordt, heeft hij geen behoefte aan een aanpakker. Hij wil een vastpakker.

Oke, dat was dus niet de beste manier. Wat kan ik wél doen?

“Het beste advies dat ik mensen kan geven is: get on the same team. De gedachte is vaak: als de depressie weg is, wordt alles tussen ons weer normaal. Dus hoe sneller we dit oplossen, hoe sneller wij weer onszelf kunnen zijn. De realiteit is vaak anders. Bij het gros van de mensen met een depressie gaat het nooit écht weg. Depressieve episodes komen en gaan.”

Ja, dat is herkenbaar.

“Er ontstaat dan een rare dynamiek in relaties. Het wordt vaak de gezonde partner tegenover de mentaal ongezonde partner. En dit is iets wat je uit alle macht moet proberen te voorkomen. Het zijn jij en je partner tegenover de depressie. Je moet het samen doen.”

Hoe doe je dat dan?

“Dat is een proces dat per persoon verschilt. Belangrijk is wel dat je het samen gaat proberen. Begrip is vaak een goede eerste stap. Hoe is het eigenlijk voor je partner om een depressieve periode te hebben? Ik raad altijd een videospelletje aan, genaamd Depression Quest. Ik heb mijn partner dat eens laten spelen en hij zei: ‘wow, dat voelde bijna dystopisch’. Vanaf dat moment begrepen we elkaar veel beter.”

Ik zeg altijd dat er drie opties zijn: empathie, strategie of afleiding

JoEllen Notte

Over FaceTime ziet JoEllen mijn gezicht vertrekken in een bedachtzame frons. “Niet concreet genoeg voor je?,” vraagt ze me zonder ook maar een zweem van spot in haar stem. “Nou, om heel eerlijk te zijn nog niet,” beken ik haar. Hoe ik om moet gaan met de situatie die ik zojuist beschreef, is me nog steeds een raadsel. Wat te doen als je met de beste bedoelingen advies geeft, maar je woorden van goede raad afketsen als een druppel vet op een teflonlaag?

Heb je daar een tip voor?

“Soms kan goedbedoeld advies averechts werken en dat is mega frustrerend. Daarom is het goed om te vragen aan je partner wat ‘ie op dat moment précies nodig heeft.”

Maar het is best moeilijk om te weten wat je nodig hebt op zo’n moment, toch?

“Klopt, daarom is het goed om er van tevoren over te praten. Ik zeg altijd dat er drie opties zijn: empathie, strategie of afleiding. Wil je een luisterend oor en een knuffel, zoals jouw vriend in de situatie die je schetste? Dan kies je voor empathie. Heb je behoefte om samen om de tafel te gaan zitten en het probleem op te lossen? Dan ga je voor strategie. En soms wil je gewoon even Netflixen en ijs eten. Dan is afleiding de beste keuze."

"Het klinkt doodsimpel, maar op deze manier is het én voor de persoon met de depressie makkelijker om uit te drukken wat hij of zij nodig heeft én het geeft wat houvast voor de partner. Dan tast je niet meer in het duister, maar kan je wat doen. Dat lucht vaak enorm op voor partners.”

Depressie
Foto: Hadis SafariUnsplash

Na een moeilijke winter, wordt het lente. De zon laat zich voorzichtig zien en ook in het hoofd van mijn vriend vindt een opheldering plaatst. “Ik voel me zoveel beter,” zegt hij bijna dagelijks. Met een grijns kijkt hij me aan. Hij heeft zin in de aankomende zomer. Zin in de toekomst.

Ik? Ik voel me opeens heel moe. De afgelopen tijd heb ik geluisterd, meegehuild, maar vooral mijn eigen gevoel op een laag pitje gezet. Nu hij me zo gelukkig aankijkt, kan ik niet onbezorgd meelachen. Ik ben op.

Hoe zorg je eigenlijk goed voor jezelf als je partner een depressie heeft?

“Een depressieve periode van een geliefde kan heel zwaar zijn voor de partner. Het naarste is vaak nog dat je heel weinig hebt aan je depressieve partner. Die zijn bezig hun eigen demonen te bevechten. Zorg er dus voor dat je ook zélf een goed vangnet hebt. Mensen bij wie jij je hart kan luchten en tegen wie je even eerlijk kan vertellen hoe vreselijk zwaar het soms is om een partner met een depressie te hebben. Want dat is het. ”

Gedeelde pijn is niet halve pijn, het is gewoon nog meer pijn

JoEllen Notte

“Mijn tweede tip is: neem verantwoordelijkheid voor je eigen sociale leven. Doe dingen voor jezelf! Soms voelt dit raar: moet je je partner die zich zo rot voelt thuis achterlaten? Het antwoord is: ja. Gedeelde pijn is niet halve pijn, het is gewoon nog meer pijn. Dus waak ervoor dat je andermans ellende internaliseert. Blijf leuke dingen doen en je eigen leven leiden. Bovendien doe je je partner er vaak nog een plezier mee ook. Je zorgt ervoor dat zij zich niet schuldig voelen. Vaak zijn depressieve partners als de dood om een last te zijn voor hun geliefden. Als jij je eigen sociale leven hebt, help je jullie allebei.”

JoEllen, jij hebt ook een partner. Hoe gaan jullie hiermee om?

“Practice what you preach! Het is een lang proces, maar mijn partner en ik proberen zoveel mogelijk samen te leren over depressies en relaties. Hoe meer je leert, hoe minder het een mysterie wordt. Er zijn nog steeds momenten waar we allebei geen idee hebben wat er aan de hand is. Maar dan snappen we er samen niets van. Zolang je weet dat je het samen doet, lijkt het probleem al veel kleiner. Bij ons thuis draait het alleen maar om mij en mijn vriend.  De depressie is eerder een vervelende huisgast, waar ik soms tegen mijn zin mee rondhang.”

Laat je niet gek maken!

JoEllen Notte

Dan lacht ze. “Het klinkt heel simpel zo, maar mijn eerste huwelijk is exact hierop stukgelopen. We communiceerde totaal niet over de depressie. Dat huwelijk was eigenlijk mijn case study voor dit boek. Als ik toen wist wat ik nu weet.. ” Ze blijft even stil en vervolgt dan monter. “Ach, je kunt niet terug in de tijd!”

JoEllen moet door. De dag ligt nog voor haar en ze heeft al wat plannen, te beginnen met yoga en een wandeling met haar hond. Het schrijversleven, zo zucht ze, is heerlijk. “Je kunt je eigen tijden inrichten en ik hoef niet eens een broek aan, dat is toch de droom,” schatert ze uit.

Voor we ophangen, geeft ze me nog een laatste beetje advies. “Je hoort vaak dat depressie relaties kapot maakt. Dat is niet waar. Het zijn de opgebouwde ergernissen en wrok die ermee gepaard gaan die veel relaties opbreken. Als je daarmee om weet te gaan, kan je samen ongekend gelukkig worden."

"Laat je niet gek maken!”