politie
Foto van Eva Jinek

Waarom we anno 2018 best wat ouderwetse eerbied voor autoriteit kunnen gebruiken

Onze eerbied voor autoriteit lijkt als sneeuw voor de zon verdwenen, schrijft Eliane Glaser in The Guardian. En dat is doodzonde. Want juist deze nieuwe generatie is gebaat bij een beetje gezag.

politie
"We leven in een post-autoriteit cultuur"Pexels

Een aantal decennia terug was het gezag van autoriteitsfiguren als leraren, wetenschappers en politici relatief onbetwist. Deze mensen hadden voor hun vak geleerd, dus zouden ze wel gelijk hebben. Spoel een paar jaren vooruit en inmiddels hebben we steeds minder eerbied voor autoriteit gekregen. “We leven in een post-autoriteit cultuur,” schrijft Eliane Glaser.

Gezag anno 2018

Dit wantrouwen tegenover gezag komt natuurlijk niet helemaal uit de lucht vallen. Informatie is - onder andere door de komst van het internet - voor iedereen toegankelijker geworden. Mensen zijn daardoor steeds minder geneigd dingen van anderen aan te nemen. Ook hebben voorvallen als kindermisbruik door priesters en gebroken beloftes door politici ervoor gezorgd dat het vertrouwen in klassieke instituties drastisch is afgenomen.

docent
We hebben steeds meer een aversie tegenover autoriteitUnsplash

Tegenwoordig lijkt dit wantrouwen tegenover gezag omgeslagen te zijn in een aversie. Autoriteit wordt steeds meer als betuttelend ervaren en dus genegeerd. Daarom mogen kinderen op school zelf beslissen wat ze willen leren, vindt menig burgers tegenwoordig dat hij/zij véél meer van landsbestuur weet dan politici, en is wetenschappelijk consensus over klimaatverandering in sommige kringen niet langer feit maar een mening.

De andere kant van de medaille

Maar, zo merkt Glaser op, gezag is helemaal niet per definitie betuttelend. Het betekent juist dat er verantwoordelijkheid wordt genomen. Bijvoorbeeld de wetenschapper die ongemakkelijke waarheden durft te verkondigen. Of de minister die voet bij stuk houdt en een noodzakelijke, maar impopulaire, maatregel doorvoert.

kerk
We moeten natuurlijk niet terug naar tijden van blind vertrouwen in het autoriteitUnsplash

Een beetje gezag is volgens Glaser noodzakelijk voor het functioneren van onze maatschappij. Een maatschappij zonder autoriteit is namelijk stuurloos. Iedereen zou dan maar wat doen, zonder structuur en zonder expertise.   

Nee, we moeten natuurlijk niet terug naar tijden van blind vertrouwen in het gezag. Dit speelt namelijk machtsmisbruik in de hand. Maar Glaser pleit er wél voor om autoriteit weer legitimiteit te geven. Autoriteit moet af van het label van privilege en arrogantie en weer staan voor kennis, ervaring en goed gedrag.

Oftewel, een gezond wantrouwen tegenover gezag is goed. Maar het onnadenkend aanschoppen tegen élke vorm van autoriteit brengt ons ook niet verder. Wij vinden in ieder geval dat Glaser een interessant punt maakt. Op naar de gulden middenweg!