hoe houden we onze innerlijke Juf Ank in bedwang?
Foto van Eva Jinek

Waarom we allemaal stiekem sneren uitdelen die verpakt zijn als complimentjes

Een compliment met een sneaky ondertoon? Of doen alsof je niéts hoort als iemand tegen je praat? We hebben allemaal een handje van passief-agressief gedrag. Maar hoe kunnen we onze innerlijke Juf Ank in bedwang houden?

hoe houden we onze innerlijke Juf Ank in bedwang?
hoe houden we onze innerlijke Juf Ank in bedwang?Youtube, still Luizenmoeder

We hebben er allemaal weleens last van: een collega haalt het bloed onder je nagels vandaan, maar je weet dat het onprofessioneel en vooral onverstandig is om uit je slof te schieten. Dus je neemt het voor lief en slikt het nog maar een keer in.

Maar er is een grens aan hoe lang je dat volhoudt. Eens in de zoveel tijd wordt de drang té groot en kun je het niet laten om tóch die passief-agressieve sneer te spuwen.

“Je straalt vandaag als nooit tevoren!” Ehhh, bedankt... Dus normaal zie ik er uit als een doffe graftak?

“Ach wat heb je een leuk stukje geschreven.” Vriend, dit is geen ‘stukje’ maar het ijzersterke resultaat van wekenlange research.

“Wat staat die nieuwe jurk je goed, die maakt je echt heel slank.” Ohhh, dus normaal zie ik er uit als een opgeblazen mormel die zich hoognodig moet inlezen in de theorieën van Sonja Bakker?

Waarom we strooien met passief-agressieve uitspraken

Dat we op slinkse wijze laten weten dat iets ons niet helemaal zint, komt omdat we directe confrontatie het liefst uit de weg gaan. Het voelt makkelijker om er met een grote boog omheen te kletsen en dan het liefst nog verpakt in een ‘zogenaamd’ complimentje. En dat komt omdat we stiekem bang zijn om afgewezen te worden of de controle over de situatie kwijt te raken als we té direct zijn.

Het kan ook best wel lekker zijn om je eigen problemen en frustraties op iemand af te reageren. Want dat passief-agressieve gedrag komt écht niet alleen om de hoek kijken omdat je toevallig een pesthekel hebt aan iemand of omdat je iemand écht zo incapabel vindt. Soms is het er ook gewoon omdat je even de grens op wilt zoeken of zelf een pesthumeur hebt.

Maar waarom kan de één er geen genoeg van krijgen en houdt de ander zijn passief-agressieve gedrag aardig goed in bedwang? Dat heeft vaak met je verleden te maken. Ben je eerder tegen teleurstellingen of weerstand aangelopen? Dan kan dat best wel eens de reden zijn waarom je zo nu en dan graag een indirecte sneer uitdeelt.

Bovendien zijn gezinnen waar weinig ruimte was voor verdriet, boosheid of frustraties, de perfecte broedplaats voor dit gedrag. Wanneer je vanaf jongs af aan al meekrijgt dat directe confrontatie niet de beste optie is, krijg je onbewust de perfecte voedingsbodem voor passief-agressief gedrag voorgeschoteld. En bedankt, pap en mam. Maar het kan natuurlijk ook met je gevoel voor humor te maken hebben. En ook hier geldt: over smaak valt niet te twisten.

Talloze vormen van passieve agressiviteit

Passief-agressief gedrag is er in talloze vormen, maten en gradaties. De vorm waar nog de minste woorden aan vuil gemaakt worden, is de silent treatment. Terwijl iemand een doodnormaal gesprek met je probeert te voeren, zwijg je. Niet omdat je je uit de naad aan het werken bent, maar gewoonweg omdat jij denkt dat zwijgen de beste respons is om escalatie te voorkomen. Niet alleen zwijgen, maar ook doen alsof iemand niet bestaat of routinematig te laat komen zijn bekende vormen van silent treatment.

Nóg een hele nare vorm: verkleinwoorden. Of doen alsof iemand een klein kind is. Terwijl je ogen zo ongeveer op half zeven hangen zegt de collega tegenover je: “A gossie, ons collegaatje is toe aan een middagdutje.” En dat terwijl je collega best weet hoe de vork in de steel zit, aangezien je nog geen uur geleden hebt verteld dat je geen oog dicht heb gedaan omdat je thuis wordt overladen door kopzorgen.

Maar de meest slinkse vorm blijft toch wel het geven van complimenten die totáál niet bedoeld zijn als complimenten. “Wat leuk je nieuwe kapsel, véél beter dan het vorige.” Suggereer je nou dat ik er hiervoor niet uitzag? “Die verticale strepen op je jurk kleden enorm mooi af!” Heb ik dat nodig dan, noem je me dik?

Hoe we onszelf in bedwang kunnen houden

Hoewel het soms best lekker is om hier en daar te strooien met passief-agressieve opmerkingen, kun je anderen er wel mee kwetsen of onzeker door maken. Een klein beetje zelfreflectie kan dus geen kwaad. En wees gerust, je passieve gedrag tot een minimum beperken is zeker niet onmogelijk.

Het Financieel Dagblad (FD) tipte het boek ‘Overcoming Passive Aggression. How to Stop Hidden Anger from Spoiling Your Relationships, Career and Happiness’. De belangrijkste tips zijn: denk drie tellen na voordat er iets passief-agressiefs uit floept. En probeer af en toe naar andere woorden te zoeken. Op die manier voorkom je dat de enige manier om je uit te drukken, die passief-agressieve sneer is. Maar het belangrijkste is eigenlijk: vraag jezelf af of het de confrontatie waard is. Zo ja, ga die dan aan. Zo niet, dan is het de passief-agressieve sneer ook niet waard. Laat het dan lekker voor wat het is.

Dus als het sop de kool niet waard is, laat het zitten. En kom je er nou echt niet uit met je collega’s dan kun je altijd nog een participizza overwegen in plaats van een passief-agressieve sneer.

Bron: 
Het Financieel Dagblad