Gracht in Amsterdam
Foto van Eva Jinek

Waarom nepnieuwsbedrijven het heerlijk vertoeven vinden in Nederland

Misschien had je het al wel gedacht, maar nu is het bewezen. Ook in Nederland zitten nepnieuwsbedrijven, of eigenlijk: juist in Nederland. Twee journalisten van De Groene Amsterdammer vertellen waarom.

Amsterdamse grachten
Amsterdamse grachtenFoto: Unsplash

“Het probleem met nepnieuws is dat het moeilijk te achterhalen is waar het precies vandaan komt,” zei minister Kajsa Ollongren in december nog bij Jinek. Journalisten Linda van der Pol en Coen van de Ven gingen voor De Groene Amsterdammer op onderzoek uit naar nepnieuwsbedrijven in Nederland.

Wat blijkt? Nederland is een paradijs voor bedrijven die fake news willen verspreiden door heel Europa. Onze open en vrije samenleving maakt het aantrekkelijk voor nepnieuwsbedrijven om zich hier te vestigen, blijkt uit het artikel.

Onze privacyregelgeving komt kwaadwillenden goed uit

Sico van der Meer, onderzoeker Clingendael Instituut

Voor bedrijven die nepnieuws verspreiden is de Nederlandse wetgeving een belangrijke factor om voor ons land te kiezen. “Onze goede privacyregelgeving komt kwaadwillenden niet slecht uit”, zegt Sico van der Meer, onderzoeker van het Clingendael Instituut. Deze wetten beschermen iedereen in Nederland, dus ook websites en bloggers die vanuit hier nepnieuws verspreiden.

Verstoppen achter het privacy-gordijn

En dat gebeurt dus ook. De Tsjechisch-Slowaakse website AE News, die veel pro-Russische berichten het wereldwijde web op gooit, verplaatste haar servers van Bratislava naar Amsterdam met de volgende uitleg: “De Nederlandse mediawet garandeert maximale privacybescherming voor nieuwskanalen en online bloggers.” Dus wie er achter een post zit, is in ons land moeilijk te achterhalen.

Dan maar in Nederland

Landen als Letland, Litouwen en Oekraïne hebben de afgelopen jaren strenge mediawetten aangenomen om zich te beschermen tegen Russische desinformatie. Dat maakt het voor buitenlanders, in dit geval de Russen, lastig om in die landen te opereren. Door zich Nederland te vestigen kunnen trolbedrijven die het er niet zomaar bij laten zitten, deze wetten omzeilen en kan er toch verstorende informatie in die landen verspreid worden.

Het nieuws uit Hilversum

Zo ook Media Capital Holding BV uit Hilversum. Klinkt als een normaal bedrijf voor de media-hoofdstad van Nederland toch? Daar zit dus heel wat meer achter. Deze BV staat allereerst  geregistreerd op de naam van een Russische journalist die in Hilversum woont, maar ondertussen werkzaam is voor Russia Today (ook wel: RT), de buitenlandse versie van de Russische staatstelevisie.

Plaatsnaambord Hilversum
Plaatsnaambord HilversumFoto: ANP

Daarbij ontdekten de journalisten van de Groene Amsterdammer dat het bedrijf gelinkt is aan de Russische staatsomroep. Zo schrijven ze: “De aandelen van Media Capital zijn in handen van een overheidsbedrijf dat kantoor houdt in het centrum van Moskou. Dat bedrijf valt weer onder de Russische staatsomroep.”

In de praktijk betekent dit dat Media Capital op papier de eigenaar is van pro-Russische websites in Estland, Letland en Litouwen en een radiozender in Georgië. Stuk voor stuk media die erop gericht zijn om in de desbetreffende landen een pro-Rusland verhaal te propageren. Via Hilversum worden deze websites beheerd, de uitvoering vindt in die landen zelf plaats. En dit alles met als doel de regeringen in de Baltische staten te ondermijnen.

Lekker verdienen met nepnieuws

Het zijn niet alleen buitenlandse fake news-websites die zich in Nederland vestigen, en ook zijn deze lang niet altijd gelinkt aan het Kremlin. De rechtse nieuwswebsite Voice of Europe is daar een voorbeeld van. Deze website probeert een soort Europese Breitbart worden. Ze publiceren nieuws vanuit heel Europa en geven het een misleidende draai en plaatsen er suggestieve koppen boven.

Iedereen denkt dat wij Kremlin-trollen zijn, maar ik ben gewoon ondernemer

Investeerder in Voice of Europe

En in dit geval is de website niet alleen gevestigd in Nederland, de eigenaren zijn ook Hollands. Het is in feite een kleine groep investeerders die een kans ziet om geld te verdienen. Zij zien de website hoofdzakelijk als investering. Hoewel ze aan de journalisten laten weten ook “hun spectrum van het nieuws” te willen laten zien, gaat het hen vooral om geld. “Iedereen denkt dat wij Kremlin-trollen zijn, maar ik ben gewoon ondernemer”, zegt één van de Voice of Europe-investeerders in het artikel.

Laptop en geld
Laptop Foto: Unsplash

Gewoon de beste plek

Of het nu gaat om buitenlandse wetgeving te omzeilen, of om simpelweg geld te verdienen, Nederland blijkt bij uitstek geschikt als vestigingsland voor bedrijven. Je kunt hier gewoon heel makkelijk een bedrijf beginnen: een BV heb je in Nederland in een handomdraai opgericht (tenminste, als je over één euro startkapitaal beschikt) én je zit hier ook meteen op één van de belangrijkste internetknooppunten van Europa. En dat betekent: minder kans op storingen. De combinatie van deze twee maakt Nederland een hele logische keuze voor een internetbedrijf. En dus ook één die fake news verspreid.

Laten we hopen dat we nu we deze kennis hebben, we die kunnen gebruiken om nepnieuws effectief te gaan bestrijden.

21 februari 2018 19:30
Bron: 
De Groene Amsterdammer