Foto van Eva Jinek

Waarom het tijd is voor een frisse wind binnen ons (eeuwenoude) schoolsysteem

De wereld verandert continu, maar scholen werken al 150 jaar op dezelfde manier. En dat is zonde, want het kan veel beter. Lees de prikkelende opinie van kunstenaar (en moeder) Helcia Cino uit het Parool.

Foto: Getty
Foto: Getty

Op een online leerlingenforum leest Helcia vaak anonieme kreten , zoals: ‘School verpest ALLES!!!!!’ en ‘Het is echt dwangarbeid hier.’ Ook haar dochter van 21 jaar bevestigt dat de middelbare school “wel echt je leven verpest”, al heeft ze zelf braaf haar VWO-diploma gehaald. Gewoon een zeurende puber? Volgens deze moeder zit er meer achter.

Hoge cijfers zeggen niets

Als je alleen naar de resultaten kijkt, lijkt het schoolsysteem goed te werken. Kinderen halen hoge cijfers en werken hard. Maar, stelt Helcia, “hun motivatie is veelal om te pleasen, de beste willen zijn, niet willen teleurstellen, om over te gaan, te kunnen studeren. Weinigen leren uit echte interesse en nieuwsgierigheid.” En dat heeft volgens haar alles te maken met de manier waarop scholen werken.

Foto: ANP
Foto: ANP

School is erger dan de gevangenis

Voor haar zoon was het bestaande schoolsysteem helemaal niet te doen. Hij riep zelfs dat hij nog liever naar de gevangenis zou gaan dan naar school. Vanaf zijn zestiende geeft Helcia hem daarom thuis zelf les zodat hij zijn middelbare school kan afmaken. In eerste instantie stond hij nog niet te popelen om door te leren, maar uiteindelijk werkte hij steeds beter en efficiënter.

Hij begon sommige onderwerpen zelfs leuk te vinden. Bovendien was hij in tegenstelling tot zijn vrienden altijd eerder klaar en had hij ook geen huiswerk meer. Welke leerling wil dat nou niet? En zo had Helcia’s zoon, tegen eerdere verwachtingen in, toch zijn HAVO-diploma gehaald.

Het kan tien keer sneller

Dat leren veel efficiënter kan, vindt ook de Amerikaanse John Gatto, voormalig leraar en schrijver. Volgens hem besteed elk kind meer dan duizend uur aan het leren van lezen en schrijven terwijl dit - met de juiste motivatie - ook in honderd uur zou kunnen. Tenminste, dat is zijn visie als oud-leraar. Volgens hem zijn het de scholen zelf die een obstakel vormen voor het leren. En dat terwijl zij juist het middel zouden moeten zijn.

Kinderen zijn niet vrij

Het valt Helcia op dat in een wereld die constant verandert, en waar technische ontwikkelingen als paddestoelen uit de grond schieten, het huidige schoolsysteem nagenoeg hetzelfde is als in het jaar 1850. In die tijd irriteerde schrijver en pedagoog Lev Tolstoj zich al aan het schoolsysteem van ‘macht en dwang’ waar de vrijheid van het kind niet centraal stond.

Foto: Getty
Foto: Getty

Tolstoj richtte vervolgens zelf een school op waarbij kinderen veel meer vrij werden gelaten. Op zijn school mogen kinderen bijvoorbeeld zelf bepalen wanneer ze naar school gaan en hoeven ze niet perse naar een leraar te luisteren. Het voorbeeld werd al snel gevolgd in andere landen. In Engeland is bijvoorbeeld in 1921 de beroemde democratische Summerhill school opgericht.

Een school zonder spijbelen en pesten

In tegenstelling tot de scholen van Tolstoj bestaat Summerhill nog steeds. En ook de insteek is niet veranderd. Kinderen hoeven zich namelijk niet aan te passen aan een keurslijf vol regels, maar de school vormt zich juist om het kind heen. Leerlingen en leraren hebben ook evenveel inspraak. De school doet niet aan huiswerk, maar ook pesten en spijbelen komen er niet voor. Dat klinkt toch ideaal?

Steeds meer kinderen willen dit

Waarschijnlijk is er daarom ook steeds meer vraag naar scholen zoals Summerhill. Wereldwijd volgen 40.000 kinderen onderwijs op zo’n school. Helcia eindigt haar betoog met een oproep voor de hervorming van het traditionele schoolsysteem. Want een vrijere school, zonder dwang en macht, veel beter aansluit op de moderne wereld. Een wereld waar we geen cijfers willen, maar communicatief vaardige en ondernemende mensen, die verantwoordelijk, creatief en zelfredzaam zijn.

Leerlingen van de Summerhill school. Foto: Getty
Leerlingen van de Summerhill school. Foto: Getty

In Nederland hebben we ze ook

In Nederland bestaan er ook al ‘democratische scholen’ waar leerlingen en docenten gelijkwaardig aan elkaar zijn. Dit zijn nu nog maar achttien scholen door het hele land. Opvallend is dat de meeste democratische scholen, zoals de Guus Kieft School in Amstelveen, zowel basis- als voortgezet onderwijs aanbieden.

Wij zijn benieuwd of steeds meer mensen zoals Helcia de noodzaak voor een grote hervorming zien. Het klinkt in ieder geval veelbelovend! Lees Helcia’s hele betoog via de link hieronder.

Bron: 
Het Parool
25 september 2017 19:30