Traumatische ervaringen kunnen gevolgen hebben voor volgende generaties
Foto van Eva Jinek

Volgens onderzoek geven we meer door aan ons nageslacht dan alleen onze genen

Wanneer we kinderen krijgen, geven we onze genen door. Maar nieuw onderzoek onthult dat traumatische ervaringen of geweld óók hun sporen kunnen achterlaten bij ons nageslacht. BBC legt uit hoe dat zit.

Traumatische ervaringen kunnen gevolgen hebben voor volgende generaties
Traumatische ervaringen kunnen gevolgen hebben voor volgende generatiesUnsplash

Na de Amerikaanse Burgeroorlog waren de omstandigheden in krijgsgevangenenkampen erbarmelijk. Er was in sommige kampen dusdanig veel overbevolking dat elke gevangene een stukje grond bewoonde ter grote van een graf. De omstandigheden waren zo slecht dat het aantal sterfgevallen enorm was.

De mannelijke lijn

Degenen die deze kampen overleefden, waren getekend voor het leven. Ze keerden terug naar de maatschappij met een verminderde gezondheid, slechtere kansen op werk en een kortere levensverwachting. Maar volgens BBC houden de gevolgen van deze traumatische ervaring niet op bij deze generatie. De ervaringen van deze mannen lieten namelijk ook hun sporen na op het nageslacht. Maar opvallend genoeg, gebeurde dit alleen bij de mannelijke kinderen en kleinkinderen.

Hoewel deze zoons en kleinzoons zelf niets hadden meegemaakt van de gevangenenkampen en veelal weinig tekort kwamen in hun jeugd, waren de sterftecijfers onder deze groep veel hoger dan in de rest van de bevolking, namelijk 11 procent. Het lijkt er dus op dat een deel van de gevangenen het trauma aan hun nageslacht had doorgegeven.

Daarnaast blijkt uit het onderzoek dat het hogere sterftecijfer alleen geldt voor de kinderen van krijgsgevangenen die ná de Amerikaans Burgeroorlogen werden geboren. Bij de kinderen die vóór het gevangenschap van hun vader ter wereld kwamen, was er geen sprake van een hoger sterftecijfer. Dit is volgens het onderzoek daarom nog een argument dat bewijst dat trauma erfelijk kan zijn.

Deze ‘erfelijkheid’ wordt echter niet veroorzaakt door mutaties in de genetische code zelf. In plaats daarvan bestudeerden de onderzoekers een veel minder duidelijke vorm van overerving, namelijk het proces van ‘epigenetica’. Een moeilijke term, maar kort gezegd betekent het dat de leesbaarheid van genen wordt aangepast zonder dat de DNA-code zelf verandert. Er wordt als het ware een ‘tag’ toegevoegd of verwijderd uit het DNA als reactie op veranderingen in onze omgeving. Vaak om te zorgen dat de omstandigheden draaglijker worden. Omdat het vrouwelijke geslacht gespaard wordt, is de hypothese van wetenschappers nu dat het alleen een epigenetisch effect heeft op het Y-chromosoom.

Oorlogen, hongersnoden en genocides

De keren dat deze ‘epigenetica’ werd gelinkt aan trauma, hebben allemaal te maken met de meest donkere momenten in de geschiedenis. Er wordt daarom verondersteld dat oorlogen, hongersnood en genocides  een epigenetisch teken achterlaten op de afstammelingen van degenen die eraan lijden. Het doorgeven van trauma’s kan enorme gevolgen hebben. Zelfs als het enkel subtiele wijzigingen oplevert tussen verschillende generaties. Als we allemaal altijd in ons achterhoofd houden dat acties en ervaringen mogelijk invloed hebben op de levens van ons nageslacht, kan dit leiden tot rigoureus andere keuzes in het leven.

Maar voor we dat verschil zullen merken, moet er meer onderzoek worden gedaan. Tot op heden zijn de onderzoekers er namelijk nog niet achter hoé het doorgeven van trauma’s en andere narigheid precies in elkaar steken. Maar dat de gevolgen van traumatische ervaringen niet ophouden bij degene die het heeft moeten meemaken, lijkt wel aangetoond.

Bron: 
BBC