Student protesteert tegen de komst van rechtse spreker Milo Yiannopoulos
Foto van Eva Jinek

Universiteiten luisteren tegenwoordig té goed naar hun studenten, en dit is daar mis mee

De universiteit, hét bolwerk van het vrije academisch debat waar iedereen kan zeggen wat hij wil, toch? Nou, minder dan je denkt. Steeds vaker worden aanstootgevende stemmen geweerd ten behoeve van een veilige leeromgeving, schrijft Thijs Broer in Vrij Nederland.

Student protesteert tegen de komst van rechtse spreker Milo Yiannopoulos
Student protesteert tegen de komst van rechtse spreker Milo YiannopoulosANP

Je hoort het tegenwoordig steeds vaker: een universiteitsbestuur dat zijn excuses aanbiedt voor een gastspreker. Of docent die beschuldigd wordt ‘aanstootgevende’ uitspraken te doen. Mooi zo! Denk je misschien als je het ermee eens bent. Maar als je erover nadenkt, is het eigenlijk heel raar. Want zijn universiteiten niet juist de plek waar iedereen vrij uit zou moeten kunnen zeggen wat hij of zij denkt? Dat vindt journalist Thijs Broer ook. En hij schrijft in zijn long read voor Vrij Nederland waarom dat toch zo belangrijk is. Wij geven je kort de belangrijkste punten.

Overgewaaid uit de VS

Dat we in de universiteiten in Nederland zo snel verontschuldigend reageren als iemand een bepaalde uitspraak aanstootgevend is, hangt samen met wat er in andere universiteiten in de wereld gebeurt. Met name in de Verenigde Staten. Volgens de Britse socioloog Frank Furedi is de trend van hypersensitiviteit vanuit dit land overgewaaid.

Een black lives matter demonstratie
In de VS zijn universiteiten onder andere door de Black Lives Matter beweging steeds voorzichtiger geworden Unsplash

Door onder andere de Black Lives Matter-beweging zijn universiteiten in de VS steeds gevoeliger geworden voor opvattingen die kwetsend kunnen zijn. Deze heeft overgevoeligheid nu ook Nederland bereikt. Universiteiten geven steeds sneller toe wanneer studenten of docenten protesteren.

Social Media

Het feit dat er tegenwoordig überhaupt zo fel op een andere mening wordt gereageerd, staat ook niet helemaal op zichzelf. Volgens Broer zorgt de zogenaamde filterbubbel ervoor dat steeds vaker onze eigen mening bevestigd wordt. Zo vaak dat andere meningen bijna onzichtbaar worden.

Met de filterbubbel bedoelt hij de algoritmes en deel- en like-functies van platforms als facebook en twitter. Hierdoor krijgen mensen bijna alleen nog maar informatie te zien die hun standpunt bevestigd. Andere standpunten en denkbeelden van mensen krijg je dan nauwelijks meer mee.

Dit zorgt voor een steeds groter onbegrip voor ‘de andere kant’. De verontwaardiging tegenwoordig is dan ook des te grotere wanneer er een controversiële spreker is uitgenodigd op een universiteit.

Zwichtende universiteiten

Studenten zijn dus steeds sneller verontwaardigd als er iets gezegd wordt waar ze het niet mee eens zijn. Maar daarnaast zwichten universiteitsbesturen ook steeds sneller voor studentenprotest. Volgens Furedi komt dit omdat onderwijsinstellingen tegenwoordig steeds vaker geleid worden door professionele managers en minder door academici. Zij hebben academische vrijheid minder hoog in het vaandel staan en zijn vooral bang voor reputatieschade.

Dit heeft tot gevolg dat studenten steeds minder gezien worden als personen die bezig zijn met het leren zelfstandig na te denken en meer als consumenten van de universiteit die beschermd moeten worden. Een veilige leeromgeving is dan ook steeds belangrijker geworden binnen de universiteit en dat heeft zelfcensuur tot gevolg.

Mensen in gesprek
Ga eens het gesprek aan met mensen die er anders over denken dan jijUsplash

Hoe we verder moeten

Hoe kan het vrije academische debat gered worden? Volgens Amade M’charek, hoogleraar antropologie aan de Universiteit van Amsterdam, is het vooral belangrijk dat mensen met verschillende opvattingen met elkaar in gesprek blijven. M’charek: “Als je niet meer bereid bent met elkaar het debat aan te gaan en je te verdiepen in andere opvattingen dan die van jezelf, gaat de academische vrijheid op de helling. Dan zijn we nog veel verder van huis.”

Dus de volgende keer dat je univeristeit een spreker uitnodigt waarmee jij het niet mee eens bent, begin dan niet gelijk verontwaardigd te schreeuwen dat dit écht niet kan. Probeer eens te luisteren naar wat de andere kant te zeggen heeft en ga lekker de discussie aan. Dat is niet alleen goed voor het debat, het is ook nog eens een stuk leuker!

Ben je benieuwd naar het hele artikel? Lees het via de onderstaande link.

Bron: 
Vrij Nederland