Jesse Klaver zegt hoe hij kijkt naar de mislukte onderhandelingen

Opnieuw is de formatie mislukt: negenentachtig dagen na de verkiezingen klapte ook de tweede poging om tot een coalitie van VVD, CDA, D66 en GroenLinks te komen. De man die van heel politiek Den Haag de schuld krijgt is de fractievoorzitter van GroenLinks: Jesse Klaver. Hij vertelt zijn verhaal bij Jinek. Joost Vullings schuift ook aan en duidt hoe het nu verder moet in politiek Den Haag.

Still from video

De volle laag

Volgens Pechtold is besturen niet 'naar papieren wetten kijken', maar 'ze tot beleid maken door de verantwoordelijkheid te nemen'. Rutte zegt dat hij de houding van Jesse Klaver moeilijk te rijmen vindt met Jesse's belofte 'wij gaan het land veranderen!' aan zalen met tienduizenden mensen. Kortom: Klaver krijgt de volle laag.

Pechtold, Rutte en Buma zijn gefrustreerd

Joost Vullings beaamt dat de partijleiders echt oprecht gefrustreerd zijn. “Voor Pechtold was dit namelijk ‘het droomkabinet’. Hij heeft er naar zijn gevoel erg veel voor gedaan. Buma en Rutte vonden op hun beurt dat er heel weinig opties waren, maar zijn naar hun idee toch diep gegaan om het Klaver naar de zin te maken. Dan is het frustrerend als het toch niet lukt.” Belangrijk is volgens Vullings ook dat zij vinden dat GroenLinks een beetje 'zwabberend' heeft lopen te onderhandelen.

"Politieke vluchtelingen stuur je niet terug"

Klaver schaart de verwijten die hij krijgt onder een ‘gemeende teleurstelling’. In dit vak kun je volgens hem snel de neiging hebben om in de hoogste boom te gaan zitten. Dat wil hijzelf vermijden. “Negentig dagen geleden werd er immers al gezegd, deze combinatie, is zeer, zeer, zeer onwaarschijnlijk. Toch deden we een tweede poging, een ultieme poging. Maar het liep weer stuk op het punt waar het de vorige keer, na zestig dagen ook mis is gegaan. Namelijk op het punt dat je politieke vluchtelingen, oorlogsvluchtelingen, niet moet terugsturen.”

Meer dan een slimme tekst

Maar wat was er de tweede keer anders? Klaver vertelt dat hij bij deze tweede gespreksronde oprecht meerdere momenten heeft gedacht: 'wow we zijn er bijna'. Maar bij het vormen van een kabinet wilde hij en zijn formatieteam niet alleen dat men het eens is over een slimme tekst, maar ook over wat die tekst dan in de praktijk betekent. Hoe voer je het beleid uit? Daar zat volgens hem de crux.

Jesse Klaver

Het is anders in de praktijk

De essentie is dat GroenLinks, in tegenstelling tot de andere drie partijen, hoe dan ook politieke vluchtelingen wil beschermen en niet wil terugsturen. Ook niet naar een zogenaamd veilig land. Volgens Klaver klopt de tekst over migratie die Tjeenk Willink uiteindelijk op papier had gezet, tekstueel, op het gebied van internationaal recht, maar niet zoals het in de praktijk werkt.

Turkije is niet veilig, zegt Amnesty

Een veilig land is in de praktijk namelijk ander dan in de werkelijkheid. “In Europa is er volgens die regels een veilig derde land aangewezen. Dat is Turkije. Terwijl dat een land is waarvan Amnesty International zegt dat daar Syrische vluchtelingenkinderen worden gedwongen om in fabrieken te werken, twaalf uur per dag, soms zes dagen per week. Ze kunnen daar ook niet naar school. Ook worden vluchtelingen doodgeschoten aan de grens met Syrië. Verre van een veilig land dus. “Hoe gaan we in Noord Afrika deals sluiten als het nog niet eens lukt met Turkije?”

Economische vluchtelingen zijn een ander verhaal

Het voorstel van GroenLinks was daarnaast om een duidelijk onderscheid te maken tussen economische en politieke vluchtelingen. “Negentig procent van de vluchtelingen die via Italië binnenkomen zijn economische migranten. Mensen die in Europa geen recht hebben op asiel. Maak onderscheid tussen deze vluchtelingen en politieke vluchtelingen. In plaats van een 'lilalaland' te maken in Noord Afrika, waar je vluchtelingen naar kunt terugsturen, kun je met een land als Nigeria proberen afspraken te maken om mensen die hiernaar toe komen en die geen recht hebben om hier te zijn, terug te sturen.” Een alleszins redelijke positie volgens Klaver.

Regeren was nog ver weg

Vijfentachtig procent van de achterban van GroenLinks, gepeild op 4 juni, wil dat GroenLinks zou gaan regeren. Is Klaver ook voor hen de grote verliezer? Vullings nuanceert dit door te stellen dat mensen in een enquête natuurlijke heel anders reageren dan wanneer er daadwerkelijk een regeerakkoord ligt. Daarbij was regeren volgens Klaver sowieso nog ver weg. In de media leek het alsof vele punten behalve migratie waren afgehandeld, maar volgens Klaver zijn ze helemaal niet verder gekomen dan dit breekpunt. Er is volgens hem wel gepraat over andere punten, want er lag nog niks concreets op tafel. “De andere punten hebben we nooit verder uit kunnen diepen, omdat we nooit uit migratie kwamen." Volgens Klaver waren er wel veertien andere punten kunnen waarop ze ook hadden kunnen breken.

Het moet over links

Vullings stelt dat het probleem met deze formatie blijft dat je een rechtse meerderheid hebt, maar die wordt niet geconsumeerd, omdat CDA en VVD de PVV uitsluiten. Dus moeten ze met een linkse partij. En  het is niet vreemd dat die dan ook links ideeën meenemen.

En wat dat zwabberen betreft, zegt Klaver: “Ik sta zo in de politiek, dat ik tot het maximale wil kijken of je eruit komt. Dat zouden meer partijen moeten doen. Maar wat deze formatie betreft, is voor ons de deur nu echt dicht, niet met een punt, maar met een uitroepteken.”