Foto: Norma McCorvey, Getty
Foto van Eva Jinek

Jane Roe werd onbedoeld het paradepaardje voor de abortuswet. Dit is haar verhaal

De naam Jane Roe zegt je misschien niets. Maar door haar kunnen vrouwen in de VS sinds 1973 kiezen voor een legale abortus. Toch wordt haar eigen verhaal niet vaak verteld. Tijd om daar verandering in te brengen!

Foto: Norma McCorvey, Getty
Foto: Norma McCorvey, Getty

Onlangs maakte president Trump zijn nominatie voor de Supreme Court bekend. Hij heeft zijn vertrouwen in de handen van Brett Kavanaugh gelegd, een conservatieve Republikein. Als Kavanaugh daadwerkelijk verkozen wordt als nieuwe Supreme Court-rechter, wordt de Amerikaanse Hoge Raad overwegend Republikeins (en daarmee ook conservatief).

Kan het recht op abortus worden teruggedraaid?

Voor nu blijft het bij speculeren, maar de nominatie leidt desalniettemin tot veel angst en onzekerheid in Amerika. Met name als het gaat om het omstreden onderwerp van abortus. Het recht van een vrouw om te beschikken over haar eigen lichaam en daarmee een zwangerschap legaal te beëindigen, vinden niet alle Amerikanen vanzelfsprekend. Zij beroepen zich op de rechten van de ongeboren foetus.

Foto: Norma McCorvey, Getty
Foto: Norma McCorvey, Getty

Daarom blijft het in nog steeds in vrijwel alle verkiezingen een hot topic. In de meeste debatten worden conservatieve politici gevraagd naar hun standpunt in de kwestie. Daar worden kiezers mee gewonnen óf juist naar de tegenpartij gejaagd.

Roe vs. Wade

De rechtszaak die er in 1973 voor zorgde dat abortus in heel Amerika legaal werd, is vernoemd naar Jane Roe en officier van justitie Henry Wade. Jane Roe was in 1969 zwanger van haar derde kind en wilde abortus plegen. Haar rol in de zaak en haar wisselende standpunten tegenover abortus zijn op z’n zachts opmerkelijk te noemen. De New York Times zocht uit wie de vrouw achter Jane Roe was.

Want het paradepaardje van de abortuswetgeving heet helemaal niet echt Jane Roe. Achter deze schuilnaam zit Norma McCorvey. Norma werd in 1947 geboren in Louisiana en groeide daarna op in Texas. Haar moeder was alcoholist en was vaak agressief tegen Norma, wat voor een onrustige thuissituatie zorgde. Uiteindelijk werd Norma naar een opvoedingsgesticht gestuurd, maar daar hield ze het ook niet lang vol.

Moeilijke jeugd

Eenmaal terug in Texas was bij haar moeder wonen geen optie. Daarom trok ze in bij een vriend van de familie. Volgens Norma was dit vreselijk, omdat de oudere man haar bijna elke avond verkrachtte.

Toen ze vijftien was, ging Norma in de bediening werken als roller skater girl. Toen ze op een avond aan het werk was, kwam ze Woody McCorvey tegen. Met deze metaalbewerker trouwde ze op 16-jarige leeftijd trouwde. En niet veel later werd ze zwanger van hun eerste kind.

Maar het duurde niet lang voordat Woody agressief werd, waardoor het huwelijk al op de klippen liep nog voordat Norma’s eerste dochtertje Melissa werd geboren. Norma stond er weer alleen voor en trok toch bij haar moeder in. Omdat Norma eigenlijk zelf nog een kind was, werd de voogdij over haar dochtertje aan haar moeder gegeven.

Foto: Advocaat Gloria Allred en Norma McCorvey, Getty
Foto: Advocaat Gloria Allred en Norma McCorvey, Getty

Opnieuw zwanger

Zelf ging Norma weer aan de slag. Ze werkte voornamelijk ‘s avonds in kroegen en dronk veel in die tijd. Het duurt niet heel lang voor ze voor de tweede keer zwanger werd. In 1967 stond ze haar tweede kind af ter adoptie.

Twee jaar later is Norma aan het werk op een reizend circus. Terwijl ze met de hele ploeg in Florida is, komt ze erachter dat ze wéér zwanger is. Ongewenst. Ze weet van de vorige keren nog wat een fysieke en mentale uitdaging het is om een zwangerschap te voldragen, om het kind vervolgens af te staan. Daarom besluit ze al haar geld bij elkaar te leggen en een busticket terug naar Texas te kopen.

Eenmaal aangekomen, wordt Norma steeds wanhopiger. Wanneer ze een vriendin om advies vraagt, vertelt zij haar over een medische ingreep genaamd abortus. Iets waar Norma op dat moment nog nooit van had gehoord.

Abortus was destijds niet het politieke slagveld dat het nu is

Sabrina Tavernise, journalist

Andere tijd

En dat is niet zo vreemd. “Het is belangrijk om je te beseffen dat dit écht nog een andere tijd is,” legt journalist Sabrina Tavernise uit. “Abortus was destijds niet het politieke slagveld dat het nu is. De discussie was veel minder beladen.” Het was destijds nog geen strijd tussen pro-life en pro-choice, zoals nu wel het geval is.

“Er bestonden wél al veel horrorverhalen over vrouwen die overleden aan de complicaties van illegale en mislukte abortussen. Er kwam dus steeds meer steun voor het decriminaliseren van de procedure.”

“Er kwamen steeds meer kleine wetten die abortus toegankelijk en legaal maakten. Maar deze wetgeving werd vastgelegd per staat, en niet landelijk. Er waren zelfs Republikeinen die deze wetten aandroegen en ondertekenden. Dat was eigenlijk best gebruikelijk in die tijd. Denk maar aan een prominente Republikein zoals Ronald Reagan. Als gouverneur van Californië heeft hij zelf zijn handtekening gezet toen de eerste abortuswet daar werd aangenomen.”

Illegaal in Texas

Eén van de weinige staten die nog achterliep qua wetgeving in die tijd, was Texas. “Dat is net de plek waar Norma woonde, toen ze ongewenst zwanger werd van haar derde kind,” legt Tavernise uit.

Wanneer Norma bij haar arts zit en haar probleem uitlegt, geeft hij aan dat de procedure illegaal is in Texas. Hij kan haar simpelweg niet helpen. In plaats daarvan geeft hij haar het nummer van een adoptiebemiddelaar.

Onder de hoede van twee advocaten

Uiteindelijk brengt de adoptie-advocaat haar in contact met twee jonge feministische advocaten uit New York, Linda Coffee en Sarah Weddington. Zij hebben het plan om abortus landelijk te legaliseren. Norma ontmoet de advocaten in een restaurant. Daar aten ze pizza en dronken ze nét iets te veel bier volgens Norma: “We waren alledrie behoorlijk aangeschoten, en ze bleven maar op me inpraten.”

Er waren zelfs Republikeinen die abortuswetten aandroegen en ondertekenden

Sabrina Tavernise, journalist

De advocaten zagen in Norma misschien wel het ideale paradepaardje voor hun zaak. “Zij wilden de wet veranderen, ik wilde gewoon een abortus,” vertelde Norma later in een interview. “Ze vroegen me: ‘Wil je dan niet het recht hebben om te besluiten over je eigen lichaam?’ Ja, natuurlijk wilde ik dat. En toen heb ik mijn handtekening gezet.”

Ze wilde gewoon snel toestemming

Norma hoopte dat de vrouwen haar zouden helpen om snel toestemming te krijgen voor haar eigen abortus. Maar het liep compleet anders. Ze werd omgedoopt tot Jane Roe. De alleenstaande moeder die zwanger was, maar de zorg voor een kind helemaal niet kon dragen. De advocaten gingen voor een landelijke legalisering, waardoor de rechtszaak een stuk langer duurde dan Norma had voorzien.

Uiteindelijk was de rechtzaak een groot succes en het recht op een abortus werd landelijk vastgelegd in 1973. Zeven rechters stemden voor en maar twee waren tegen. Vanaf dat punt mochten vrouwen in heel Amerika in de eerste drie maanden van de zwangerschap zélf kiezen voor een abortus. De staat had daar niet langer iets over te zeggen. Maar inmiddels was Norma al bevallen van haar derde kind en had ze het laten adopteren.

Foto: Advocaat Gloria Allred en Norma McCorvey, Gettyt
Foto: Advocaat Gloria Allred en Norma McCorvey, Getty

Van Jane Roe naar Norma McCorvey

In de eerste jaren na de uitspraak, hield Norma zich op de achtergrond. Al had ze haar identiteit wel bekend gemaakt. Maar vanaf de jaren ‘80 ging ze vrijwilligerswerk doen bij abortusklinieken en sprak ze zich publiekelijk uit vóór het recht van vrouwen om een autonoom besluit te maken over hun eigen lichaam.

Toch zat het niet lekker voor Norma. Voor haar gevoel werd ze gebruikt als het gezicht van de tweede feministische golf. Ten tijde van de rechtszaak, maar ook in de periode daarna.. Dit zorgde ervoor dat Norma in 1995 een zogenaamde change of heart kreeg. Ze raakte bevriend met Philip Benham, een uitgesproken pro-life activist. Niet veel later begon Norma zelfs publiekelijk campagne te voeren tégen het recht op abortus.

Vervolgens raakte Norma steeds meer overtuigd van deze andere visie op abortus. Ze kwam in contact met Frank Pavone, die leiding gaf aan de ‘pro-life priests for life-groep’, liet zich zelf ook omdopen tot het Rooms-Katholieke geloof én schreef zelfs twee boeken over haar vernieuwde blik op Roe vs. Wade en de legalisering van abortus.

Van twee van mijn kinderen weet ik niet wie of wáár ze zijn. Dat vind ik nog het ergste

Norma McCorvey

De vraag blijft of Norma ooit écht een standpunt heeft ingenomen. Beide kampen hebben haar in zekere zin als symbool gebruikt voor hun strijd. Maar daarna werd ze net zo makkelijk weer aan de kant geschoven.

Volgens Tavernise heeft dat vooral met haar simpele achtergrond te maken: “In bepaalde opzichten is Norma het slachtoffer geworden van de oorlog om abortus. Mensen kennen alleen nog haar pseudoniem. Roe vs. Wade was de zaak die Amerika voorgoed veranderde. Maar niemand kent het aangrijpende verhaal van de vrouw achter Roe.”

Norma wist dit zelf ook: “Ik heb altijd mijn best gedaan. Maar, ik ben geen historisch rolmodel. Ik ben niet zacht of goedgemanierd. Ik heb mijn leven niet toegewijd aan maatschappelijke problemen. Dat had ik best gewild, maar het zit niet in me. Ik ben hard en grof. Opgegroeid in een omgeving vol haat en woede, was ik alleen.”

Norma is het slachtoffer geworden van de oorlog om abortus

Sabrina Tavernise, journalist

“Ik heb drie kinderen gekregen. Van twee kinderen weet ik niet wie of waar ze zijn. Dat vind ik nog het ergste.”

Of Amerika echt rekening moet houden met een wetswijziging ten opzichte van abortus, zal de tijd ons leren. Ben je benieuwd naar de volledige podcasts van de New York Times? Luister dan via de linkjes hieronder.

Bron: 
The New York Times
Bron: 
The New York Times