Vicky Phelan heeft een enorm medisch schandaal blootgelegd.
Foto van Eva Jinek

Hoe één vrouw Ierland veranderde door een medisch schandaal bloot te leggen

Vicky Phelan bracht eigenhandig één van de grootste medische schandalen in de Ierse geschiedenis aan het licht. Door een fout gelezen uitstrijkje leeft ze nu met terminale baarmoederhalskanker. En zij is niet de enige. 

Vicky Phelan heeft een enorm medisch schandaal blootgelegd.
Vicky Phelan heeft een enorm medisch schandaal blootgelegd. screenshot

De BBC maakte een indrukwekkend portret van de vrouw die alles op alles zet om te zorgen dat dit nooit meer gebeurt. 

Het verhaal van Vicky Phelan begint in 2011, wanneer ze - vier maanden nadat haar zoon Darragh werd geboren - voor een routine uitstrijkje naar de dokter gaat. De uitslag was goed en er werden geen abnormaliteiten gevonden. Drie jaar later gaat Vicky weer voor een uitstrijkje naar het ziekenhuis. Dit keer krijgt ze wél een diagnose: baarmoederhalskanker.

Het nieuws over de tumor van 4 centimeter zet haar wereld op zijn kop. Zonder terug te denken aan het uitstrijkje in 2011 ondergaat ze alle behandelingen. Er volgen vijf weken van bestralingen en chemokuren, waarna Vicky in februari 2015 schoon wordt verklaard. Maar omdat de kanker zich had verspreid naar haar lymfen was de kans op het terugkomen van de ziekte ongeveer 70 procent.

In september 2017 wordt ze verzocht om langs te komen bij haar gynaecoloog, dr. Hickey, voor een zoals ze zelf zegt ‘zeer vaag gesprek’. Het was een gesprek dat veel vrouwen, die in 2011 een uitstrijkje lieten doen, moesten houden. De gynaecoloog stelde enkel een paar vragen, verder werd er geen informatie gegeven over de hoe of waarom van het gesprek.

Ineens werd het duidelijk

Eind 2017 kwam Vicky erachter dat de kanker terug was. En deze keer zou ze niet meer beter worden,  de kanker was namelijk verspreid naar haar lymfeklieren en naar de aorta. Alsof dat niet erg genoeg was, kwam Vicky er niet veel later achter dat er iets gruwelijk mis was gegaan tijdens haar diagnose. Terwijl ze samen met haar moeder wachtte op een biopsie in de behandelkamer, las ze haar ziekenhuisrapport nog eens goed door. Het bleek dat ze al gevorderde kanker had in 2011. Ook bleek er een essentiële pagina te ontbreken uit haar dossier.
 

Dagelijks zocht Vicky naar een manier om haar ziekte tóch te kunnen behandelen. Daarnaast spande ze een rechtszaak aan, met als eerste stap: het vinden van de ontbrekende bladzijde. Na veel moeite kwam deze beruchte pagina boven water. Het bleek een brief te zijn aan dr. Hickey, die blijkbaar al 15 maanden wist van het uitstrijkje in 2011, en in samenspraak met de directeur van Cervical Checks, dr. Grainne Flannelly, had besloten de vrouwen hier niet over in te lichten omdat het ‘ongepast’ zou zijn. Het ziekenhuis was dus op de hoogte van de mislukte uitstrijkjes en besloot de vrouwen in kwestie daar niet over in te lichten.

Rechtszaak

Dit is onacceptabel, concludeerde Vicky en ze besloot een rechtszaak aan te spannen. Uiteindelijk werd het een rechtszaak tegen het laboratorium waar haar uitstrijkje werd gelezen en tegen de IHS (Irisch Health Service), voor het achterhouden van informatie. Gedurende Vicky’s rechtszaak werd haar een plea deal aangeboden: ze zou een behoorlijke som geld krijgen maar moest wel een geheimhoudingsovereenkomst ondertekenen. Vicky weigerde, met in haar achterhoofd de honderden vrouwen die óók bij dit schandaal betrokken zijn.

Haar advocaten laten het hier niet bij zitten en betogen dat, als de kanker in 2011 was vastgesteld, Vicky 90 procent kans op herstel had gehad. Het resultaat was precies waar Vicky op hoopte: ze kreeg 2,5 miljoen euro schadevergoeding en - het belangrijkste - géén geheimhoudingsplicht. De andere vrouwen die hetzelfde hadden meegemaakt als zij, zouden eindelijk horen wat voor grove fouten er waren gemaakt.

Onvergeeflijk

Na de rechtszaak liep ze naar buiten en op de trappen van de rechtbank hield ze een persconferentie. Vergezeld door haar man Jim vertelde ze eindelijk haar hele verhaal aan de Ierse pers:  "Vrouwen in Ierland moeten weten dat ze niet langer kunnen vertrouwen op programma van Cervical Check. Fouten kunnen en zullen altijd worden gemaakt, maar het gedrag van Cervical Check is in mijn geval, en in het geval van tenminste 10 andere vrouwen, onvergeeflijk.” Ze eindigt met het verzoek om een grootschalig onderzoek uit te voeren naar de kliniek.
 

En dat onderzoek kwam er en zette Ierland op zijn kop. 442 van de 1482 uitstrijkjes werden opnieuw bekeken. Bij 221 van die uitstrijkjes was een verkeerd advies gegeven. Die vrouwen hadden behandeld moeten worden, maar werden in plaats daarvan met een goed gevoel naar huis gestuurd. De dag na deze ontdekking diende directeur Fannelly per direct haar ontslag in. Niet veel later werd bekend dat 20 van de 221 vrouwen al overleden waren. Door Vicky’s strijd heeft dit verschrikkelijke schandaal er in ieder geval toe geleid dat Ierse artsen verplicht zijn alle informatie meteen te delen. Ook heeft ze het voor elkaar gekregen dat de staat een speciaal medicijn financiert, ook al is het niet erkend als officieel medicijn om baarmoederhalskanker mee te behandelen.

Vicky’s tumor is sinds haar rechtszaak met 50% geslonken. En ondanks haar eigen sores, maakt Vicky zich tot de dag van vandaag hard voor alle vrouwen die betrokken zijn bij dit grote schandaal. Een ontzettend sterke vrouw dus, waar we alleen maar een hele diepe buiging voor kunnen maken.   

Bron: 
Her