Christopher Wylie tijdens zijn interview met The Guardian
Foto van Eva Jinek

Hoe deze 28-jarige klokkenluider een gigantisch datalek bij Facebook blootlegde

Gestolen Facebookprofielen als psychologisch wapen om verkiezingen te winnen. Het klinkt als een aflevering van Black Mirror. Deze klokkenluider vertelt hoe het daadwerkelijk gebeurde in Amerika.

Christopher Wylie tijdens zijn interview met The Guardian
Christopher Wylie tijdens zijn interview met The GuardianYoutube

Afgelopen zaterdag publiceerde The Guardian een uitgebreid interview met klokkenluider Christopher Wylie. Hier vertelt hij in geuren en kleuren over zijn rol in het inmiddels beruchte bedrijf Cambridge Analytica.

Door middel van stiekem verkregen data van facebookprofielen zou dit bedrijf namelijk actief hebben geprobeerd om de Amerikaanse verkiezingen te beïnvloeden. Cambridge Analytica werkte samen met alt-right-leider Steve Bannon en zou verantwoordelijk zijn voor wat Wylie ‘Steve Bannons psychologische oorlogswapen’ noemt.

Cambridge Analytica was 'Steve Bannons psychologische oorlogswapen' volgens Wylie
Cambridge Analytica was 'Steve Bannons psychologische oorlogswapen' volgens WylieANP

Wie is Wylie?

Op het eerste gezicht zie je in de Canadese Wylie niet direct een criminal mastermind. Hij is veganist en met zijn hippe kleding en roze haar ziet hij er eerder uit als een typische hipster dan een slechterik uit een James Bond film.

Maar Wylie heeft met zijn 28 jaar al een bewogen leven achter de rug. Op zijn zesde werd hij op school misbruikt door een verward persoon. Op zijn 16e verliet hij de middelbare school zonder een diploma op zak.

Wylie is een van de slimste mensen die je ooit zult ontmoeten

Voormalige collega van Christopher Wylie

Toch kreeg hij op zijn 17e een goede baan bij de Liberal Party of Canada. Een oud-collega  beschreef hem als ‘een van de slimste mensen die je ooit zult ontmoeten’. Vervolgens kwam hij terecht bij de Liberal Democrats in het Verenigd Koninkrijk, leerde hij zichzelf programmeren, rondde hij een rechtenstudie aan de London School of Economics af en begon hij aan een PhD in het voorspellen van modetrends.

In 2014 kwam de inmiddels 24-jarige Wylie op een idee dat de basis zou vormen voor het bedrijf Cambridge Analytica. Het plan was simpel: gebruik de persoonlijke informatie uit miljoenen Facebookprofielen om geavanceerde psychologische profielen van mensen te maken.

Het kantoor van Cambridge Analytica
Het kantoor van Cambridge AnalyticaANP

Aanvankelijk bedacht Wylie dit voor zijn PhD. Met als doel om een betere voorspelling te kunnen maken van de volgende modetrend zou worden. Want wat bleek? Een paar ogenschijnlijk willekeurige ‘likes’ kunnen al tot een verbazingwekkend complexe karakterbeoordeling leiden.

Wat heeft dit te maken met Cambridge Analytica?

Wylie meende dat dit concept ook gebruikt kon worden om te voorspellen wat bepaalde groepen mensen zouden gaan stemmen in verkiezingen. Een idee wat hem erg intrigeerde. Eerst deelde Wylie het idee met zijn oude collega’s van de Liberal Democrats in Engeland. Zij waren echter niet geïnteresseerd.

Bannon begreep het meteen

Christopher Wylie

Toen werd Wylie in 2014 benaderd door een zekere Alexander Nix, CEO van een databedrijf gespecialiseerd in verkiezingen. Deze ontmoeting zou zijn leven veranderen. Nix zei tegen hem: “We geven je totale vrijheid. Experimenteer. Kom en probeer je gekste ideeën bij ons uit.” Een aanbod dat de nieuwsgierige Wylie niet kon afslaan.

Zo kwam Steve Bannon in beeld

Nix haalde vervolgens Steve Bannon erbij. “Bannon begreep het meteen,” vertelt Wylie aan The Guardian. Met behulp van een investering van 15 miljoen dollar van de pro-Trump zakenman Robert Mercer, werd in 2014 het bedrijf Cambridge Analytica opgericht. Hoe dit bedrijf te werk ging, wordt in deze video uitgelegd:

Je hebt de social media cookies niet geaccepteerd.

Om bovenstaande inhoud te bekijken moet je de social media cookies accepteren. Hierdoor kan je social media berichten zien, delen en erop reageren.

Wijzig cookie instellingen

Heel kort samengevat werkt het als volgt: Wylie had nog geen manier bedacht om daadwerkelijk aan de miljoenen facebookprofielen te komen die nodig waren voor het experiment. Aleksandr Kogan, een onderzoeker aan Cambridge University, had dit wel. Zoals de video laat zien kon hij door een relatief kleine hoeveelheid mensen te laten inloggen op een app, toegang krijgen tot de profielen van miljoenen Amerikanen.

Het was een volledig opgetuigde propagandamachine

Christopher Wylie

Hierop kon een heel team van schrijvers en beeldvormers aan de slag om content te maken. Denk aan specifieke Facebookpagina’s, websites en blogs. Wylie: “We wisten voor welk soort berichten je vatbaar zou zijn. Maar ook wisten we precies wáár je deze berichten zou lezen en hoe vaak we je iets moesten laten zien om je van gedachten te laten veranderen. Het was een volledig opgetuigde propagandamachine.”

Wat deed Facebook?

Merkte Facebook hier dan niets van? Jawel, zegt Wylie, maar Kogan mocht als wetenschapper data van Facebook halen voor onderzoek. “Toen Kogan vertelde dat het voor academische doeleinden was, vonden ze het prima bij Facebook.”

Uiteindelijk werd het Facebook in 2015 toch duidelijk dat Cambridge Analytica de gebruikersprofielen in handen had. Wylie kreeg een brief van Facebook of hij de data wilde verwijderen. Ook al had hij Cambridge Analytica in 2014 al verlaten.

Het datalek was al in 2015 bekend bij Facebook
Het datalek was al in 2015 bekend bij FacebookANP

“Het enige wat ik moest doen was een vakje aanvinken, het onderteken, en terugsturen. Facebook deed totaal geen moeite om de data terug te krijgen,” aldus Wylie. Er waren inmiddels ook al verschillende kopieën van de data.

En nu?

Wat de effecten zijn geweest van het werk van Cambridge Analytica op de uitkomst van de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2016 is moeilijk te zeggen. Wel kwam vandaag een tweede voormalige werknemer van het bedrijf naar voren. Zij gaf The Guardian de blauwdruk die zou zijn gebruikt door Cambridge Analytica voor Trumps campagne.

Cambridge Analytica is de Frankenstein van Chris

Jeugdvriend van Christopher Wylie

Wylie zelf is eind 2014 al weggegaan bij het bedrijf. Bijna een jaar voordat de campagne van Trump begon. Over zijn aandeel in deze propagandamachine zegt hij dat hij destijds niet voldoende had nagedacht over de consequenties. Een jeugdvriend van Wylie verwoordt het als volgt: “Cambridge Analytica is de Frankenstein van Chris. Hij creëerde het. En nu probeert hij het goed te maken.”

Ben je benieuwd naar het uitgebreide artikel dat The Guardian schreef over het interview met Christopher Wylie? Hier lees je het helemaal: