Foto: Getty
Foto van Eva Jinek

Het leven ná kanker kan behoorlijk shit zijn (maar dat willen we niet horen)

Iemand die kanker overwint, is een survivor! Maar dat het leven na kanker ook best shit kan zijn, willen we niet horen. Judith Basya opent onze ogen voor dit taboe.

Foto: Getty
Foto: Getty

Op de lifestyle website Refinery29 deelt Judith Basya haar verhaal over borstkanker. Sinds twee jaar heeft ze geen chemotherapie meer. En eindelijk heeft ze weer een ‘soort van’ volle bos haar. Dat betekent ook dat ze nu niet meer wordt aangekeken door schuin gekantelde gezichten vol medelijden. En dat de vraag ‘hoe gaat het nu met je?’ haar weer even vaak gesteld wordt als elk ‘normaal mens’.

Je bent toch dankbaar?

Maar deze vraag is nog steeds niet makkelijk te beantwoorden voor Judith. Zeker niet op een eerlijke manier. Want als ze eerlijk is over de negatieve aspecten van haar leven als ex-kankerpatiënt, krijgt ze vaak het gevoel dat de aandacht van mensen afdwaalt. Als je kanker hebt overwonnen ben je toch blij en dankbaar? Was het maar zo makkelijk.

Haar op je kin

Veel ex-kankerpatiënten hebben hun hele leven nog last van het feit dat ze doodziek zijn geweest. Chemotherapie en medicijnen zijn Judith niet in de koude kleren gaan zitten. Zo baalt ze er bijvoorbeeld van dat ze nu wél haargroei op haar kin heeft terwijl haar wenkbrauwen en wimpers nog half kaal zijn. En dat is eigenlijk nog niks vergeleken met het feit dat ze nog steeds heel snel moe is en bijna altijd misselijk.

Foto: Getty
Foto: Getty

“Mijn man is de vrouw waar hij mee trouwde voor altijd kwijt. En mijn kinderen leren opnieuw hoe ze met me om moeten gaan,” zegt Judith. “En als ik al eens zin heb in seks dan ben ik nog altijd bang dat het pijn zal doen vanwege de hormoontherapie waar ik de komende tien jaar nog aan vast zit.” Die hormonen hebben namelijk als bijwerking dat je spieren verkrampen en je gewrichten pijn doen. “En, by the way, mijn neppe borsten zijn gevoelloos.”

Optimistisch zijn voor je omgeving

“Natuurlijk heb ik deze kwaaltjes liever dan het alternatief,” zegt Judith. “Maar het blijft lastig om te accepteren dat de vrouw die ik was voordat ik borstkanker kreeg er nu niet meer is. En daar kun je als ex-kankerpatiënt niet makkelijk over praten met je omgeving.”

Als er dan weer een vraag wordt gesteld over hoe het nu met haar gaat, vervalt Judith meestal in een standaard ‘dankbaar-maar-uitdagend’ antwoord. Maar zodra het over de vervelende bijwerkingen gaat, verslapt de aandacht van haar gesprekspartner. Om het gesprek te redden stelt Judith haar gesprekspartner dan maar gerust: “Maak je geen zorgen, er is niets wat niet kan worden verholpen door veel te lachen.”

Je mag niet klagen als je hebt ‘gewonnen’

Waarom deze gesprekken zo stroef lopen? “Klagen is nooit goed,” zegt Judith. “Maar klagen over kanker levert je meer scheve blikken op dan een priester die op een pro-abortus rally staat.” Veel mensen voelen zich ongemakkelijk bij dit onderwerp: “Enge ziektes kunnen maar beter vermeden worden in een gesprek, zeker als je kanker ‘survivor’ bent: je hebt het ten slotte overwonnen!”

Té vrolijk beeld van borstkanker

Dit verwachtingspatroon staat niet op zichzelf. Je ziet het ook als je kijkt op websites van stichtingen voor borstkankerbestrijding en goede doelen. Daar zie je meer grote witte glimlachen dan in de gemiddelde tandartspraktijk. “Er lijkt wel een soort positiviteits-marketing te rusten op het ‘overwinnen van borstkanker’.” Al die kale hoofden, kleurrijke sjaals, nieuwe hippe korte kapsels stralen allemaal een ongelofelijke levenslust uit. Dat is misschien wel motiverend, maar niet altijd de waarheid zegt Judith.

Ze denkt dat mensen liever gewoon luisteren naar problemen waar ze echt bij kunnen helpen. Dus het ontcijferen van een smsje van een ex, of hoe je om moet gaan met een collega die onaardig doet. Maar voor het leven na borstkanker is niet zo makkelijk een praktische oplossing te verzinnen. En dus kiezen we er massaal voor om het maar even niet te willen horen.

Betrap je jezelf erop dat je net zo reageert als de vrienden en familie van Judith? Probeer dan niet meer weg te kijken en luister gewoon. Dat is al een wereld van verschil. Benieuwd naar de rest van Judith haar verhaal? Lees het hieronder.

Bron: 
Refinery29