Van der Staaij
Foto van Eva Jinek

Van der Staaij: "Ik had écht niet verwacht dat de kop zoveel reuring zou veroorzaken"

Vrijdag 21 juli publiceerde The Wall Street Journal een brief van fractievoorzitter Kees van der Staaij van de SGP. De kop van het stuk luidde: ‘In the Netherlands, the doctor will kill you now.’ Met dit opinieartikel, dat miljoenen mensen bereikte, trapte Van der Staaij zijn internationale anti-euthanasie campagne af. Vooral in Nederland zorgde het artikel voor veel ophef en verontwaardiging.

Still from video

Veel artsen zijn bezorgd

Van der Staaij zegt dat hij niet achter de kop staat. Hij vindt deze suggestief en ongelukkig gekozen. "De titel dekt de lading niet. Door de titel lijkt het alsof de artsen in de beklaagdenbank worden gezet, alsof zij met gretigheid op euthanasie uit zijn. De strekking van mijn verhaal was juist dat heel veel artsen bezorgd zijn over de verruiming van de euthanasiewet die er aan dreigt te komen.” Van der Staaij verwijst naar een paginagrote advertentie in diverse bladen waarin artsen eind maart dit jaar hun zorg uitspraken over euthanasie bij voltooid leven en specifiek bj vergevorderende dementerende mensen. 

Echt niet verwacht

Toen het artikel verscheen, brak de pleuris uit. Van der Staaij reageerde daarop met een tweet: "Kop is geen goede samenvatting." Had hij deze ophef met al zijn ervaring niet kunnen voorspellen? Nee, hij zegt écht niet verwacht te hebben dat die kop zoveel reuring zou veroorzaken. Het is volgens hem niet te voorspellen wanneer zoiets gebeurt. Hij dacht: "Wie weet gaat de discussie toch echt over de inhoud en niet alleen over de bewuste kop."

Tijd voor internationale aandacht

Waarom heeft hij het stuk niet aangeboden aan een Nederlandse krant? Volgens van der Staaij was de kans groot dat ze het stuk niet geplaatst zouden hebben. Dat er gezegd zou worden: ‘Dit is geen nieuws, maar gewoon een SGP-verhaal dat we al lang kennen.’ Daarbij vond hij de hele discussie in Nederland sowieso wat lam. Er is volgens hem in Nederland bijvoorbeeld weinig weerwoord gekomen op de brandbriefadvertentie van de artsen. Hij vond het daarom voor de discussie nodig om internationale aandacht te vragen. Van der Staaij: "De Nederlandse regering spreekt zich vaak uit als mensenrechten in andere landen onder druk staan. Nu het fundamentele recht van leven in Nederland onder druk staat, is het tijd voor anderen om zich druk te maken over Nederlandse euthanasiepraktijk."

Bijzondere anekdotes

Eva stelt hem de vraag of hij Nederland niet gewoon ‘te kakken heeft gezet’! "We worden neergezet als een land waar artsen het niet nauw nemen met zoiets heiligs als het leven." In zijn artikel worden twee anekdotes aangehaald. En die reflecteren eerder uitzonderingen dan de norm. Dat iemand met dementie een slaappil krijgt, zodat hij makkelijk meegenomen kan worden om later een euthanasie-spuit te krijgen, bijvoorbeeld. In 75% van de 6.000 euthanasiegevallen gaat het immers om uitbehandelde kankerpatiënten.

Op hellend vlak

"Dat is zeker waar", zegt van der Staaij. Maar hij benadrukt dat er de laatste tien jaar 140 gevallen per jaar bijgekomen zijn van mensen met vergevorderde dementie. En daarnaast nog tientallen mensen met ernstige psychiatrische problematiek. Dit is juist het punt waarover honderden artsen het in het NRC over hadden, bij deze gevallen zit volgens hem het hellend vlak. 

Alles in het leven gaat om timing

Op het moment dat de formerende partijen op vakantie zijn, stuurt van der Staaij dit opiniestuk op naar één van de grootste kranten van Amerika, er ontploft een bom. Zo kan hij maximale druk uitoefenen op de formatie. Slim plan! Volgens van der Staaij  was dat echt niet de inzet. "Mijn strategie tot nu toe was juist om me wat gedeisd te houden." En volgens hem oefent de ontstane situatie geen druk uit, maar maakt het de discussie juist eerder lastiger.

"De formerende partijen zijn nu zelf aan de bak, ik heb er vertrouwen in dat zij wat betreft het punt van de verruimde euthanasiewet er op een goede manier mee omgaan." Wel hoopt hij natuurlijk dat de tekst van het regeerakkoord zal lijken op wat in het programma van het CDA en de ChristenUnie staat.