Een verwoede discussie over het experiment met soepelere bijstand

Staatssecretaris Jetta Klijnsma (PvdA) van Sociale Zaken begint na de zomer in vijf gemeentes met een experiment dat het gemakkelijker maakt om een bijstandsuitkering te ontvangen. Zo wordt bijvoorbeeld de sollicitatieplicht soepeler. Ook mogen bijstandsgerechtigden tot 199,00 euro per maand bijverdienen en krijgen ze persoonlijke begeleiding bij het vinden van een baan. Aan tafel een verhitte discussie over deze regeling. 

Still from video

Neem bijvoorbeeld Bianca

Eén van de gemeentes die meedoet is Groningen. We zien een filmpje van kunstenares Bianca Andela, woonachtig in deze stad, die naast haar bijstandsuitkering parttime mag ondernemen. Ze heeft geen sollicitatieplicht en al het geld wat zij verdient gaat rechtstreeks naar de gemeente. “Je kunt je eigen bedrijf opzetten met de zekerheid dat je wel je eigen huur kunt betalen, en dat is gewoon heel erg fijn”, zegt Bianca in het filmpje.

Uitkering is maatwerk

Maar heeft een jonge vrouw als Bianca dit soort hulp nodig? Klijnsma zegt dat Bianca natuurlijk heel graag aan de slag wilde, maar dat het voor Bianca toen zij afstudeerde niet makkelijk was om een baan te vinden. Er zijn volgens haar veel jonge, maar ook oudere mensen die net als Bianca nog steeds in de bijstand zitten als resultaat van de crisis. “Die wil je stimuleren om uit de bijstand te geraken en weer hun eigen broek op te houden.” De te volgen weg is niet voor iedereen hetzelfde. Klijnsma zegt dat in dit experiment bijna per mens wordt bekeken wat het best bij hem of haar past. “Is dat met een stok achter de deur verplicht solliciteren? Of is het juist goed om iemand te stimuleren vanuit haar of zijn eigen vak?”

Realiteit anders dan je droom

Er ontstaat een verhitte discussie aan tafel. Veel mensen zijn sceptisch over deze regeling. Eva stelt dat een intelligente welbespraakte gezonde vrouw als Bianca het op de één of andere manier zelf zou moeten kunnen redden “Er zijn veel mensen die als droom hebben om een eigen bedrijf te beginnen, maar dat proberen te realiseren door geld te lenen van familie of andere banen buiten hun vakgebied te accepteren. Ook al wil je als creatief mens in je eigen sector werken –ik heb ook wel eens gekke dromen gehad- soms is de realiteit anders dan je droom. Dan moet je toch gewoon werken..?”

Oneerlijk

Charles Groenhuijsen vindt deze regeling oneerlijke concurrentie voor andere mensen, ‘die soms wel veertig uur per week klotewerk moeten doen voor een minimumloon. Die zouden dit ook wel willen. Dit is toch niet eerlijk?’ Ook Jan Smit zegt ook dat zo’n regeling voor een meisje als Bianca niet zou moeten gelden. “Als ik jong was zonder werk, zou ik dit ook gaan doen, ging ik gewoon lekker thuis liedjes schrijven in de bijstand.” Hij verwijt Klijnsma dat zij 'heel veel jonge mensen ontmoedigt om een baan te gaan zoeken.' "Ik denk dat driekwart van de mensen die in de horeca werkt, ook liever iets anders doen.  Maar je moet toch geld verdienen."

Tikkie kort door de bocht

Volgens Klijnsma is dit ‘een tikkie te kort door de bocht.’ Zij zegt dat deze experimenten wel degelijk een meerwaarde hebben. Er kan bijvoorbeeld uitgezocht worden of iemand uit de bijstand in het stramien van werken voor een baas of dat iemand genoeg ondernemingskracht heeft om een ZZP-er te worden bijvoorbeeld. Want als overheid, wil je volgens graag mensen 'ruggensteunen om een zelfstandig leven te kunnen leiden, weg van de bijstand.'

Geen luilekkerland

En die bijstandsuitkering is echt geen vetpot. Volgens Klijnsma is het écht het laatste vangnet voor mensen die meestal al een behoorlijk lang traject achter de rug hebben en toch niet in staat zijn om zelfstandig hun loon kunnen verdienen. Iedereen die erin zit wil er ook heel graag uit. Bijna iedereen gaat op zoek naar werk, omdat men graag wil werken. Maar wat als er geen werk is?

Net als het basisinkomen

Groenhuijsen voegt toe dat ‘ook al heeft hij zelf zijn twijfels’, alle experimenten met een basisinkomen - een vergrotende trap van dit experiment - in Canada en Finland bijvoorbeeld, als resultaat hebben dat mensen vaker méér in plaats van mìnder gaan werken. "Vaker een eigen bedrijf gaan beginnen, vaker uit de uitkering geraken."

Wanneer is het een succes?

Het project, dat twee jaar gaat duren is volgens Klijnsma een succes wanneer je kunt vaststellen dat het aantal bijstandgerechtigden echt kleiner wordt. Wel afgezet tegen de arbeidsmarkt. Want hoewel onze economie weer groeit, daalt het aantal bijstandgerechtigden nog steeds vanwege verschillende redenen. Ze vindt het dapper dat wethouders met deze nieuwe regel aan de slag gaan.