De Denker
Foto van Eva Jinek

Een pleidooi voor intellectuele bescheidenheid (want daar wordt de wereld beter van)

We bijten ons massaal vast in ons eigen gelijk. Doodzonde, wat juist het vermogen om toe te geven dat we soms ongelijk hebben, maakt ons slimmer. Lees hier hoe je het jezelf kunt aanleren.

De Denker
De DenkerGetty Images

Elton John zong in 2002 vol overtuiging ‘sorry seems to be the hardest word’. Nu zijn wij niet in de positie om te twisten met deze wijze woorden van sir Elton John, maar we willen wel een suggestie doen voor iets wat minstens even moeilijk is: toegeven dat je fout zit.

Best jammer dat dat zo moeilijk is, want niet onvoorwaardelijk overtuigd zijn van je eigen gelijk is juist een eigenschap die meer mensen zouden moeten beoefenen. Althans, dat vindt Vox-journalist Brian Resnick. De afgelopen maanden heeft hij met wetenschappers gepraat over een concept dat hij ‘intellectuele bescheidenheid’ noemt. Wat dat inhoudt? Intellectuele bescheidenheid is voor jezelf erkennen dat de dingen waar je van overtuigd bent, misschien wel niet kloppen.

Klinkt vrij simpel, toch? Helaas is dit voor het gros van de mensen - ja, ook jij en ik - nog best wel een hele kluif. Het is niet makkelijk, maar het goede nieuws: het is aan te leren. “En dat is cruciaal”, aldus Resnick. “We leven in een steeds ingewikkeldere wereld. Technologie maakt het steeds makkelijker om te liegen en foutieve informatie te verspreiden. Wat we nu meer dan ooit nodig hebben, zijn slimme, bescheiden en nieuwsgierige mensen.”

En zo pak je dat aan

Intellectuele bescheidenheid is dus de edele kunst van het toegeven dat je ongelijk hebt. Maar let op, je moet het niet verwarren met bescheidenheid of je eigen prestaties ontkennen. “Het betekent niet dat je niet meer voor jezelf moet opkomen. Mensen met intellectuele bescheidenheid zijn geen push overs. Het is simpelweg een denkwijze waarbij je altijd de mogelijkheid openhoudt dat je niet gelijk hebt en daarvan wil leren.”

Maar hoe bestrijden we onze neiging om aan ons eigen gelijk vast te klampen als een bakvis aan haar tieneridool? De eerste stap is volgens Resnick erkennen dat we dit allemaal doen. Een leuk voorbeeld daarvan is het plaatje dat een paar jaar geleden rond ging van een jurk. Voor de ene persoon was de jurk overduidelijk zwart met blauw, terwijl de ander zou zweren dat deze wit met goud was. Weet je nog?

Je hebt de social media cookies niet geaccepteerd.

Om bovenstaande inhoud te bekijken moet je de social media cookies accepteren. Hierdoor kan je social media berichten zien, delen en erop reageren.

Wijzig cookie instellingen

Hoewel dit voor menig verhitte discussies onder vrienden en collega’s heeft gezorgd, is de les die we hieruit kunnen halen prachtig in zijn eenvoud: hoe hard we onszelf ook vertellen dat onze perceptie van de wereld de juiste is, in werkelijkheid is ook dit altijd maar een interpretatie.

Want licht valt op een bepaalde manier op je netvlies, geluidsgolven komen je oorschelp binnen en uiteindelijk moet je brein er maar iets van maken. En aangezien iedereen er los van elkaar wat van probeert te maken, kan de uitkomst bij iedereen ook anders zijn. Dit soort plaatjes laten dat heerlijk simpel zien.

Of wat dacht je van het onderstaande gifje? Dat is ook een goed voorbeeld hoe dezelfde data compleet anders geïnterpreteerd kan worden.

Je hebt de social media cookies niet geaccepteerd.

Om bovenstaande inhoud te bekijken moet je de social media cookies accepteren. Hierdoor kan je social media berichten zien, delen en erop reageren.

Wijzig cookie instellingen

Een snufje bescheidenheid in het dagelijks leven doet wonderen

Toegeven dat je fout zit, doe je zo

Oke, dus stap één is om überhaupt te beseffen dat we allemaal denken dat we gelijk hebben. Maar dan komt het volgende probleem. “We zijn heel goed in staat om in te zien dat anderen soms ongelijk hebben, maar we zien het zelden bij onszelf”, aldus Resnick.

Stap twee is dus ook echt durven toe te geven dat je fout zit en actief opzoek gaan naar je eigen blinde vlekken. Wederom, dit is makkelijker gezegd dan gedaan. En daarom heeft Resnick twee belangrijke adviezen.

Ten eerste helpt het als we beseffen dat het niet zo erg is om een fout te maken als je misschien denkt. Stel je hebt echt iets verpest op werk. De meeste mensen zullen de neiging hebben om hun fout zo snel mogelijk te verbloemen. We zijn immers bang dat we worden gezien als incompetent en onbetrouwbaar als we toegeven dat we fout zitten.

Beeld van de video

Dat kan bijvoorbeeld door een veilige plek te creëren in elk bedrijf om je fout toe te geven, of door projecten als Fuckup Night, waar succesvolle mensen hun grootste fouten toegeven. Hilarisch en leerzaam!

Nederigheid is noodzakelijk

Natuurlijk hoef je niet áltijd bescheiden te zijn over je overtuigingen. Je kan gerust stellen dat de wereld rond is en dat zwaartekracht bestaat. Maar een snufje bescheidenheid in het dagelijks leven doet wonderen.

Uiteindelijk gaat het om de juiste balans vinden tussen overtuigingen - dingen waar we vierkant achter staan - en een gezonde portie intellectuele nederigheid. “Het is noodzakelijk voor onze democratie om overtuigingen te hebben”, legt filosoof Michael Lynch uit. “Een onverschillig electoraat is geen electoraat te noemen. Maar nederigheid is even noodzakelijk, want we hebben het nodig om naar een ander te luisteren.”

Helaas zal er altijd spanning zijn tussen deze dingen. Het namelijk óh zo moeilijk om ergens gepassioneerd overtuigd van te zijn en tegelijkertijd te beseffen dat je daar misschien niet gelijk in hebt.

Maar toch moeten we het proberen. Want de wereld wordt er een betere plek van. Althans, dat denken wij dan hè? Misschien hebben we wel ongelijk.

Maar zo werkt het niet. Er zijn meerdere studies die aantonen dat toegeven dat je fout zit niet een negatief iets is. Sterker nog, als we zien dat iemand het eerlijk toegeeft, zien we deze mensen als teamspelers en aardige mensen. Een fout toegeven kan dus gewoon!

Vier je fouten!

Hoe hard je jezelf ook aanleert om intellectueel bescheiden te zijn, toch leven we in een cultuur waarin fouten uit den boze zijn. Daarom is het ten tweede belangrijk om een omgeving te creëren waarin zelfreflectie wordt aangemoedigd in plaats van ontmoedigd. Veel beroepsgroepen hameren op het leveren van zoveel mogelijk resultaat. Of het nu gaat om het publiceren van wetenschappelijke artikelen, of zoveel mogelijk producten verkopen. Als je alleen maar focust op het eindresultaat, is het heel moeilijk het toe te geven als je een foutje maakt. Het resultaat niet halen, is simpelweg falen.

Daarom moeten we volgens Resnick bescheidenheid inbakken in ons werkproces. “We zijn geen alwetende goden. Daarom is het goed om transparant te zijn en hulp te vragen waar nodig. Want zo kom je op de beste resultaten. En we moeten niet bang zijn om soms eens iets grandioos op te fucken. Vier je fouten, want je leert ervan!”

Bron: 
Vox