de Haan en eiergate
Foto van Eva Jinek

Nieuw hoofdstuk in eiergate: de pluimveesector faalde.

Verschillende supermarkten in binnen- en buitenland maakten 4 augustus opnieuw bekend met fipronil besmette eieren uit het schap te halen. Ondertussen onderzoekt het kabinet na aanhoudende kritiek de getroffen kippenboeren kunnen compenseren. De eerste kippenboer heeft al faillissement moeten aanvragen.

Still from video

Hebben de instanties in Nederland wel adequaat gereageerd en hoe zit het met het controlesysteem van de sector zelf? 

Controlesysteem faalde

De pluimveesector heeft afgesproken om zichzelf te controleren. Boeren mogen alleen werken met bedrijven die de juiste papieren hebben. Dus het IKB-ei moet jaarlijks controleren of er wel deugdelijk bedrijven zijn ingehuurd. Hun toezicht heeft gefaald.”

Valt niet onder het takenpakket

Volgens Hennie de Haan, voorzitter van de Nederlandse Vakbond Pluimveehouders, valt bloedluisbestrijding niet onder het protocol van IKB-ei. “Ongediertebestrijding van ratten en muizen wel, maar bloedluisbestrijding niet, want dat is insectenbestrijding."

Hoewel bloedluizen een veel voorkomend probleem is in de pluimveesector, is het bestrijden van bloedluis namelijk niet iets van leven en dood,. En volgens de Haan worden er over het algemeen voornamelijk onschuldige maatregelen ingezet tegen bloedluis, zoals het gebruik van natuurlijke vijanden als roofmijten. "Een soort pacman-aanpak. De roofmijten eten de luizen op." 

Experimenteren

Nu kwam er een bedrijf op de proppen met een andere aanpak. Chickfriend, een bedrijf dat geen vakdiploma had, niet was geregistreerd, en alleen een keurmerk had voor het schoonmaken, niet voor ongediertebestrijding.” Dit bedrijf had blijkbaar een andere methode ontdekt tegen bloedluis, dat goed bleek te werken.

Ze hebben er een potje van gemaakt
Het bedrijf gebruikte het anti-luizenmiddel Dega-16, een product dat menthol, eucalyptus en etherische oliën bevat. Een middel dat overigens niet geregistreerd staat als officieel bloedluisbestrijdingsmiddel, waar illegaal fipronil door gemengd was. Volgens de Haan was dit niet makkelijk te ontdekken: "op de bus waar het goedje inzet stond fipronil niet vermeld. Daarop stonden alleen de basisbestanddelen." De Haan: "Wie het goedje gemengd heeft, Chickfriend zelf, of een toeleveringsbedrijf, daar moet strafrechtelijk onderzoek uitsluitsel over geven." 

De massale vernietiging van besmette maar ook niet besmette eieren
De massale vernietiging van besmette maar ook niet besmette eieren

De politiek zit ermee in z'n maag

Politiek verslaggever van de NOS Xander van der Wulp zegt dat dit ook een erg onaangename kwestie voor de politiek is. “Ze zijn op reces, de ministeries zijn niet vol bemand. Daarnaast gaat het ook nog eens over verschillende departementen." Als het om de kip gaat, valt het onder economische zaken, en als het om de eieren gaat, dan valt het onder volksgezondheid. Ook is het komkommertijd, waardoor de media zich massaal op deze situatie storten.

Waar is de staatssecretaris

Op het moment ontbreekt het volgens Xander ook aan een bewindspersoon die een beetje empathie toont naar de sector. Het is al vijf dagen bezig er is sprake van exorbitante schadebedragen, vandaag kwam voor het eerst de staatssecretaris Martijn van Dam in beeld

Terugkijkend

Ook Hennie de Haan was blij dat Van Dam eindelijk in beeld kwam. De Nederlandse Vakbond Pluimveehouders wist ook niet bij welk departement zij moest aankloppen. Maar kun je wel een beroep doen op compensatie van de overheid, als je eigen toezicht zo heeft gefaald?

Volgens Hennie de Haan is het makkelijk om in retrospectief alles in beter overzicht te zien. En los van het falen van hun eigen toezicht was er natuurlijk ook sprake van fraude. Er zal zeker bekeken worden wat er qua protocollen en toezicht veranderd moet worden. Maar de Haan zegt dat ze momenteel nog in het crisismanagement en zijn nog niet goed aan evalueren toen zijn. 

De sector wil compensatie

Er zijn geen financiële toezeggingen gedaan, door van Dam, maar er is aan de Haan wel gevraagd aan welk compensatiebedrag zij denken. Voor haar is het meest primaire dat "bedrijven die nu echt in de knel zitten, die heel lang hebben moeten wachten op uitslagen van de monsters, die nu pas een keuze kunnen maken, wat  ga ik met mijn dieren doen? Dat ze de keuze kunnen krijgen om te doen wat ze moeten doen en de dieren tot op de laatste dag een goed leven bezorgen. Dat welzijn staat voor haar voorop."