Girlsdag
Lizzy van Hees
Lizzy van Hees
Online redacteur

Een carrière in techniek niet voor meisjes? Onzin! Zeker als het aan Girlsday ligt

Bèta, techniek en ICT alleen voor jongens? Nonsens! "Ik ben de feminist van de klas", aldus de 14-jarige Mette. "Het slaat toch nergens op als iemand zegt dat ik iets niet kan, alleen omdat ik een meisje ben?" Samen met tienduizend anderen kreeg Mette tijdens Girlsday een voorproefje van een carrière in techniek.

Girlsdag
GirlsdayFoto: Lizzy van Hees

Girlsday wordt sinds 2010 jaarlijks georganiseerd in Nederland. Maar het fenomeen bestaat al veel langer en komt oorspronkelijk uit de Verenigde Staten. Take-Our-Daughters-To-Work-Day werd daar in 1993 al in het leven geroepen. En ook in Duitsland en een aantal andere Europese landen is het concept een succes.

In Nederland neemt VHTO de organisatie en coördinatie voor haar rekening. Op het Amsterdamse Science Park spreek ik met Cocky Booij. Zij is directeur van het 'landelijk expertisebureau meisjes/vrouwen in bèta/techniek'. Vanuit die rol zet ze zich al tien jaar lang in om meer jonge vrouwen in aanraking te brengen met bèta, techniek en ICT.

Leaky pipeline

"Heb je ooit van de leaky pipeline gehoord?", vraagt Booij wanneer ze me uitlegt waarom er toch zo weinig meisjes zijn die de bèta kant op gaan. Er zijn volgens haar een aantal duidelijk aantoonbare momenten waarop ze meisjes 'kwijtraken'. Het meest duidelijke moment in vmbo-onderwijs is vlak voor de sectorkeuze, bij havo en vwo bekend als de profielkeuze.

Cocky Booij
Cocky BooijFoto: Mila van Egmond

"Op havo en vwo zijn er nog best wel wat meiden die een N-profiel kiezen. Bijvoorbeeld omdat ze een studie geneeskunde niet willen uitsluiten. Maar voor iedereen op die jonge leeftijd geldt: hoe moet je nu al weten wat je later wil gaan doen? En als je dan eenmaal het maatschappelijke profiel kiest, kun je niet meer terug."

Grootste verschil bij vmbo en mbo

Op het vmbo en mbo is het verschil in aantal jongens en meiden die een technische opleiding volgen nog veel groter. Volgens onderzoek van VHTO volgde in 2017-2018 maar 4 procent van de vrouwelijke vmbo-scholieren de richting techniek, tegenover 32 procent van de jongens.

"We proberen ons daarom ook echt te richten op deze groep", zegt Booij. “We willen jonge meiden laten zien dat deze beroepsgroepen ook de moeite waard zijn. Zeker omdat de meeste nieuwe beroepen die ontstaan, er allemaal zijn dankzij nieuwe technologieën."

Eén van de grootste evenementen die VHTO organiseert om een brug te slaan tussen vrouwen en de technische sector is dus Girlsday. Eén schooldag waarop meer dan tienduizend meisjes afreizen naar scholen, organisaties en bedrijven om te proeven van alles wat bèta te bieden heeft.

Jonge feministen

Zo ook Maartje (14), Mette (14), Jahla (13) en Dana (14). Zij gingen met de meisjes uit hun klas een dag naar Science Park. "We hebben gevlogen met een virtual reality-bril", vertelt Maartje enthousiast. En ook al wil ze zelf graag advocaat worden omdat ze debatteren leuk vindt, kan ze deze technische middag ook zeker waarderen.

Maartje: "Ik vond het leuk om samen een robot te maken. Dan werk je samen aan één taak." Ook Mette vond deze activiteit erg leuk. Al zou ze zelf niet zo snel iets met programmeren willen doen. "Het is wel handig, dus ik snap wel goed dat veel mensen het willen kunnen."

Girlsday
GirlsdayFoto: Lizzy van Hees

Als ik de jonge deelnemers vraag hoe ze aankijken tegen typische mannen- en vrouwenberoepen, schuiven ze direct naar het puntje van hun stoel. Mette roept: "Ik ben de feminist van de klas. Het slaat toch nergens op als iemand zegt dat ik iets niet kan, alleen omdat ik een meisje ben?"

Meer keuzeaanbod

Jahla valt haar bij: "Er moeten veel meer keuzes worden aangeboden. Als je bij techniek zit, hoef je niet alleen tegen jongens te zeggen dat ze op moeten letten. Meisjes moeten dan net zo goed opletten." Wat Jahla betreft zouden jongens ook best mogen weten wat er op een dag als Girlsday allemaal gebeurt, dan zien ze meteen dat meisjes net zoveel kunnen.

Dana vindt ook dat er meer gelijkheid moet komen tussen jongens en meiden. "Het is belangrijk om erachter te komen wat je leuk vindt, en wat goed bij je past. Maar om dat te doen moet het eerst wel op je pad komen", zegt ze. "Ik wil eigenlijk filosoof worden, maar na vandaag weet ik dat ik informatica en kunstmatige intelligentie ook heel leuk vind."

De kracht van rolmodellen

Hoe komt het volgens deze vier leerlingen dan toch dat er zo weinig vrouwen voor techniek kiezen? Voorbeelden en rolmodellen spelen daarin een grote rol, denken Maartje en Mette. "Wij hebben het er wel over tijdens mentoruur", zegt Mette. Maar dat is niet genoeg.

Je moet de voorbeelden van vrouwen die dit soort beroepen doen ook terugzien in boeken en op televisie, denkt Maartje. "Kijk maar naar Chantal komt werken", zegt ze. "Ze is een feministisch icoon en doet allerlei soorten beroepen die niet alleen voor mannen of vrouwen zijn, maar voor iedereen."

"Het ligt er ook aan wat je ouders zeggen", denkt Mette. "Zij beïnvloeden je beeld ook." Daarom is het voor VHTO ook belangrijk dat hun projecten een kop en een staart krijgen. "Alleen Girlsday organiseren is niet genoeg", denkt Booij. "Het moet voorbereid worden in de klas en achteraf moet er worden nagepraat. Eén dag alleen is helaas niet genoeg om het verschil te maken."

Onbewuste vooroordelen

De beschouwing in de klassen zelf is ook belangrijk omdat veel leraren zich nog wel eens schuldig maken aan implicit bias. Een onbewust vooroordeel over de capaciteiten van jongens en meisjes. "Er zijn wel onderzoeken gedaan met geanonimiseerde rapporten", vertelt Booij. "Dan stond er geen naam of geslacht bij het rapport, maar wel kleine triggers zoals drummen (voor jongens) of dansles (voor meisjes), zelfs deze decanen en mentoren lieten zich leiden door een vooroordeel over gender."

Volgens Booij zie je dit ook terug in de adviesgesprekken voor profielkeuze op de middelbare school. "Bij meisjes die goed scoren in bètavakken wordt al snel gesuggereerd dat een maatschappelijk profiel misschien de betere keuze is, omdat ze anders zo ‘op hun tenen moeten lopen’ later." En dat terwijl er helemaal geen bewijs voor is. "Waarom is een 7 voor natuurkunde wel goed genoeg bij een jongen, maar moet het voor een meisje minimaal een 8 zijn?"

Ouderwetse genderrollen

Maar niet alleen deze vooroordelen zorgen voor het gebrek aan vrouwen in de technische sector. "In Nederland houden we nog erg vast aan ouderwetse genderrollen”, legt Booij uit. "En dat Nederlandse vrouwen kampioen zijn in parttime werken helpt ook niet mee. Het is voor bedrijven vaak te duur om een vrouw voor twee dagen aan te nemen."

We hebben een karavaan aan vrouwelijke rolmodellen

Cocky Booij

Ook realistische verwachtingen van het werkveld zijn belangrijk. "Op een dag als Girlsday gaat de roze loper uit", zegt Booij. "Maar we organiseren ook speeddates op scholen", vervolgt ze.

"We hebben een karavaan aan vrouwelijke rolmodellen. Tijdens deze activiteiten vragen we ze om bijvoorbeeld een bouwtekening mee te nemen of in hun werkkleding te komen. Jonge meiden kunnen op deze momenten alles vragen, bijvoorbeeld hoe een werkdag eruit ziet, hoe het is om onregelmatige werktijden te hebben, of met voornamelijk mannen op kantoor te zitten."

De toekomst is bèta

Eigenlijk probeert de organisatie meiden vanaf de kleuterklas al in contact te brengen met het technische werkveld. Of er nou een vrouwelijke architect wordt uitgenodigd in de kleuterklas, scholieren in de zomer meegaan op een techniekkamp, Girlsday bijwonen, of ze meedoen aan een speeddate met vrouwelijke rolmodellen: de bètasector komt steeds weer om het hoekje kijken.

Wij zijn benieuwd hoe de missie van VHTO zich in de komende jaren zal ontvouwen. Benieuwd naar de activiteiten of de onderzoeksresultaten van het expertisebureau? Neem een kijkje op de website via deze link.