Veerle Weustink
Veerle Weustink
Redacteur

Deze vrouwen schreven geschiedenis, maar haalden zelden de geschiedenisboeken

Grofweg de helft van de wereldbevolking is vrouw. Toch staan de geschiedenisboeken voornamelijk vol met mannen. Onze redacteur Veerle Weustink sprak een jonge historicus die daar een eind aan wil maken, door een lespakket over vrouwen in de geschiedenis te ontwikkelen.

Toen ik in groep 6 zat hield ik mijn eerste echte spreekbeurt. In mijn 10-jarige brein was dit hét moment waar alles samen moest komen. Ik zou vijftien minuten lang de onverdeelde aandacht van mijn leeftijdsgenoten hebben. Vijftien minuten waarin ik onafgebroken mocht praten (iets waar ik nog steeds erg van hou) en mijn kennis met de wereld mocht delen. Ik stond - kortom - te popelen.

Het móést origineel zijn

Maar waarover ging ik mijn spreekbeurt houden? The usual suspects zoals zinloos geweld, Anne Frank of mijn cavia vond ik zwaar beneden mijn eigen creatieve standaard. Ik wilde iets origineels, iets waarover niemand anders zijn spreekbeurt zou houden.

Jeanne d’Arc

Na lang wikken en wegen vond ik dan toch het perfecte onderwerp: mijn spreekbeurt zou gaan over Jeanne d’Arc. Een nationale held in Frankrijk, die een beslissende rol speelde in de Honderdjarige Oorlog tussen Engeland en Frankrijk. Een bad ass motherfucker én - heel belangrijk - een vrouw die haar stempel heeft gedrukt op de wereldgeschiedenis. Ja, dat vind ik belangrijk. Want helaas horen we maar wat vaak over de mannen die onze wereld veranderden, maar niet over de vrouwen die dat deden.

F-site (F staat voor feminisme)

Inmiddels zijn we dertien jaar verder, maar deze week maakte de 10-jarige in mij wederom een sprongetje. Drie jonge historici hebben namelijk een educatieve website ontwikkeld genaamd F-site. Ze hebben een simpel doel: meer aandacht voor de rol vrouwen in onze geschiedenisles. Ik belde met één van de drie oprichters, Agnes Cremers, om haar van alles te vragen over dit project.

We vertellen vaak maar één kant van de geschiedenis

Agnes Cremers

Vertel, waarom moeten we meer aandacht hebben voor vrouwen in de geschiedenisles?

“Ik ben zelf geschiedenisdocent geweest. En zelfs op de lerarenopleiding werd heel moeilijk gedaan over vrouwengeschiedenis. Er was zelfs een mannelijke docent die tegen ons zei: ‘vrouwengeschiedenis, dat is zo vermoeiend.’ Dat vond ik echt heel erg vreemd! Al sinds het begin der tijden is grofweg de helft van de wereldbevolking vrouw. Maar sla de geschiedenisboeken open en je hoort voornamelijk over de daden van mannen. Dat is zo jammer, want daardoor vertel je maar één kant van de geschiedenis.”

Wat kunnen we daaraan doen?

“Het viel me op dat het heel willekeurig was of vrouwen behandeld werden in de geschiedenisles. De ene docent doet het wel, en de ander weer niet. Daarom ontwikkelen we nu F-site. Een website vol met bronmateriaal, verhalen en lesopdrachten over vrouwen en hun rol in de geschiedenis. We willen het hiermee zo makkelijk mogelijk maken voor docenten om ook deze kant van onze historie mee te nemen in de les.”

 

“Op deze website staan vrouwen die meestal wel de geschiedenisboeken halen zoals Queen Elizabeth, Jeanne D’Arc en Aletta Jacobs. Maar ook verhalen van vrouwen waar de meeste mensen nog nooit van hebben gehoord.”

Nou, noem er eens een paar!

“Neem bijvoorbeeld Elisabeth Samson. Een zeer succesvolle Surinaamse zakenvrouw uit de 18e eeuw. Zij kan niet alleen een vrouwelijk perspectief op onze geschiedenis bieden, maar ook een Surinaams perspectief. Of wat dacht je van Kartini? Zij wordt echt gezien als een heldin in Indonesië en was een groot voorvechter van vrouwenemancipatie. Zij verdient ook zeker een plekje in onze geschiedenisboeken.

Het wordt hoog tijd dat vrouwen in de geschiedenisles worden behandeld

Agnes Cremers

“Eén van mijn persoonlijke favorieten is Alexandrine Tinne. Zij was een ontdekkingsreiziger die leefde in de 19e eeuw. Ze is heel Afrika doorgetrokken en heeft daar fantastische foto’s gemaakt die onwijs waardevol waren voor de wetenschap in die tijd. Dit verhaal vinden kinderen ook vaak heel leuk, omdat het natuurlijk super avontuurlijk is.”  

 

Niet om nu heel flauw te doen, maar mannen hadden toch vaak ook gewoon de belangrijke posities in de maatschappij. Is het dan niet best logisch, dat ze meer voorkomen in de geschiedenisboeken?

“Ja, dat klopt. Maar vergis je niet, vrouwen hadden ook vaak belangrijke posities. Neem bijvoorbeeld Aleid van Kleef, de eerste gravin van Holland. Nadat haar man was overleden, nam ze zijn positie over. En dit was echt geen passieve vrouw hoor. Ze voerde zelfs een leger aan tegen haar zwager. Maar uiteindelijk verloor ze haar macht en werd ze weggeschreven uit de geschiedenisboeken.”

“Aleid van Kleef is het perfecte voorbeeld dat vrouwen wel degelijk machtsposities bezaten, maar dat daarover minder geschreven wordt. Hoog tijd dat dat eens gebeurt lijkt mij zo!”

Wij vinden het een super initiatief! Inmiddels hebben Cremer en de andere initiatiefnemers al meer dan 7500 euro opgehaald via crowdfunding voor het educatieve platform. Volgend voorjaar moet de website online. Hopelijk gaan we dan in heel Nederland spreekbeurten krijgen over Alexandrine Tinne, Aleid van Kleef en Elisabeth Samson.