Foto van Eva Jinek

Hoe een donut wel eens onze economie (en wereld) zou kunnen redden

Ze is de rijzende ster onder economen: Kate Raworth. Zij wil het economische systeem compleet op de schop te nemen. Of in ieder geval eens door een andere bril bekijken. Want als we zo doorgaan, stelt ze, helpen we onszelf de vernieling in. Dit is haar idee.

Foto: Unsplash
Foto: Unsplash

Haar bestseller ‘Doughnut Economics’ wordt vertaald naar het Nederlands en komt in december in de winkels te liggen. Op het Brainwash festival sprak ze er alvast al over en kreeg ze een staande ovatie voor haar ideeën. Ook Buitenhof gaf haar een podium en in dat interview zet ze haar visie heel helder uiteen.

Hoe het precies werkt, legt Raworth uit in dit filmpje van VPRO Tegenlicht:

We leven niet meer in de 19e eeuw

Voor haar donutmodel heeft de econoom ook de expertise van andere vakgebieden gebruikt. Ze sprak met klimaatwetenschappers, duurzaamheidsdenkers en complexiteittheoretici. Hun modellen zijn namelijk veel geavanceerder en relevanter voor onze huidige wereldeconomie dan de bestaande theorieën van de economen uit de 19e en 20e eeuw (waar onze huidige economie op gebaseerd is). En deze kennis is nodig voor veel van de problemen waar de huidige economie mee kampt.

Foto: Getty
Foto: Getty

Wat is nu precies haar punt?

Raworth begint haar betoog met de constatering dat er al jaren maar één model die de economie uitbeeldt: die diagonale lijn die maar blijft stijgen en stijgen. Deze lijn stelt het Bruto Binnenlands Product (BBP) voor die volgens ouderwetse economen de graadmeter is voor het meten van onze economie. Door deze stijgende lijn zijn we veel te veel gefocust op de groei van de economie, stelt de econoom.

Het is veel belangrijker dat de economie een positief effect heeft op iedereen “En daarom is er een nieuwe vorm nodig, en ja die ziet eruit als een donut,” aldus de econoom.

Duurzaam gaat veel langer mee

Het idee van de donut is vrij simpel: iedereen moet er in passen. Mensen, dieren, de aarde, iedereen. Als je enkel naar de vorm van een donut kijkt, dan zie je twee cirkels. Een kleine cirkel in het midden en een grote cirkel aan de buitenkant. Voor een economie zonder teveel ongelijkheid tussen rijk en arm én zonder te veel van onze planeet te vragen, moet er beleid zijn dat ervoor zorgt dat iedereen tussen de twee cirkels blijft. In het deeg van de donut, zeg maar.

Heel specifiek zit het zo: De kleinste cirkel stelt een sociale ondergrens voor. Niemand zou hier buiten mogen vallen, want zit je onder deze ondergrens dan kom je tekort aan basisbehoeften. De grote cirkel staat voor wat we van onze planeet vragen. Daar zit ook een grens aan (denk aan klimaatverandering).

Foto: Vimeo
Foto: Vimeo

Met deze donut Raworth stelt Raworth een alternatieve economie voor, één met minder ongelijkheid tussen rijk en arm en die bovendien duurzaam is. En volgens haar kan dit model nog duizenden jaren mee.

Weg met alle economische groei?

Betekent dit dat we de groei van onze economie en het BBP maar helemaal overboord moeten gooien? Volgens Raworth hoeft dat niet, maar het is wel belangrijk dat de economie, en economische winst in dienst staan van de hele maatschappij. Niemand mag tekort komen, en we mogen ook absoluut niet te veel vragen van de aarde. Dat betekent volgens de econoom onder andere dat we voorgoed afscheid moeten nemen van fossiele brandstoffen en juist extra moeten investeren in zonne-energie.

Economen bepalen het beleid

Voordat de wereld compleet over kan gaan op groene energie moet er behoorlijk wat worden omgegooid in het politieke beleid. Maar die veranderingen kunnen nog steeds winstgevend zijn. En dat laatste is belangrijk omdat het volgens Raworth altijd de economen zijn die het beleid bepalen. De politici moeten dus alleen wel even een andere bril opzetten om in te zien dat winst niet het allerbelangrijkste is. De economie moet niet langer de rijkste 1 procent dienen, maar de hele samenleving.

In december wordt ‘Doughnut Economy’ uitgegeven in het Nederlands. Wij zijn benieuwd of de donut ook de Nederlandse politici en beleidsmakers aan het denken zal zetten. Houd deze vrouw in ieder geval in de gaten!

31 oktober 2017 16:30
Bron: 
AVROTROS, Buitenhof
Bron: 
De Groene Amsterdammer