Dankzij deze vrouw kan jij binnenkort je kind een dubbele achternaam geven
Veerle Weustink
Veerle Weustink
Contributor

Dankzij deze vrouw kan jij binnenkort je kind een dubbele achternaam geven

In 2016 begon Laura Kraak een petitie om dubbele achternaam in Nederland mogelijk te maken. 3 jaar en 10.000 handtekeningen later is haar doel vandaag eindelijk bereikt. Binnenkort mogen kinderen in Nederland een dubbele achternaam dragen.

Dankzij deze vrouw kan jij binnenkort je kind een dubbele achternaam geven
Dankzij deze vrouw kan jij binnenkort je kind een dubbele achternaam gevenKatja Mali Fotografie

Eva Jinek: “Iedereen in onze familie doet eraan mee: het grote op-wie-lijkt-Pax-nou-echtspel. Het antwoord is altijd anders - afhankelijk van wie je spreekt - en afhankelijk van het gezichtje van Pax dat soms met de dag lijkt te veranderen. Hij heeft blauwe ogen, die heeft hij overduidelijk van mij, maar als hij lacht weet ik het zeker: hij is een Van der Voorn. Maar hij is natuurlijk ook een Jinek, alleen dat staat niet in zijn paspoort. Dat vind ik merkwaardig, en ook jammer.

In mijn pre-baby-naïviteit was ik er vanuit gegaan dat Pax de achternaam van zijn vader en van mij zou krijgen. Dat wilde ik graag. Omdat ik trots ben op mijn achternaam, omdat ik het mooi en belangrijk vind dat zijn Tsjechische achtergrond in zijn naam doorklinkt en omdat ik Pax negen lange maanden in mij heb gedragen en elke laatste volmaakte oorschelp, haarvaatje en miniatuur nageltje heb gebouwd. Op z’n minst mag ik dan een achternaam delen met het kind dat ik gemaakt heb. Het mens waar ik letterlijk veel bloed, zweet en tranen voor heb gegeven.

Je hebt de social media cookies niet geaccepteerd.

Om bovenstaande inhoud te bekijken moet je de social media cookies accepteren. Hierdoor kan je social media berichten zien, delen en erop reageren.

Wijzig cookie instellingen

‘Had hem dan Jinek als achternaam gegeven’, hoor ik jullie roepen. Dat had natuurlijk ook gekund, want in Nederland mag je kiezen voor de achternaam van de vader óf van de moeder. Zolang het maar niet allebei is, want een dubbele achternaam mag niet. Maar juist omdat ik het voorrecht heb gehad dat Pax in mij is ontstaan en gegroeid - en omdat ik die speciale band met hem heb die alleen een moeder met haar baby kan hebben - gun ik hem de achternaam van zijn vader. De achternaam waar zijn vader trots op is en waar zijn Nederlandse achtergrond in doorklinkt.

Pax is zo duidelijk van ons allebei dat het gewoon feitelijk onjuist is om hem slechts één achternaam te geven. Daarom is het de hoogste tijd dat we het beestje bij zijn naam mogen noemen. Bij beide namen. Gelukkig kan dat nu, want vandaag heeft de Tweede Kamer ingestemd met een motie die het geven van een dubbele achternaam mogelijk maakt. Mijn redacteur Veerle sprak vorige maand al met de 28-jarige Laura Kraak, die de petitie startte die dit voor elkaar kreeg. Haar bijzondere verhaal lees je hier.”

Laura werkt als docent Frans op een middelbare school in Amsterdam en in 2016 begon zij een petitie om dubbele achternamen in Nederland mogelijk te maken. Inmiddels hebben bijna 10.000 mensen hun handtekening gezet. Ik sprak haar midden december, toen de mogelijkheid op een wetswijziging nog ver weg leek. Maar vandaag kwam het goede nieuws binnen: een motie op initiatief van D66-Kamerlid Vera Bergkamp is net ingestemd. Kinderen kunnen straks de achternaam van beide ouders krijgen.

Hoe is dit allemaal begonnen? Laura was pas 25 lentes jong toen het zaadje voor deze petitie werd geplant.  Ze was destijds op uitwisseling in Frankrijk en met babynamen was ze nog niet echt bezig. “We hadden het toevallig over achternamen en een Canadees meisje zei: ‘Oh, ik heb een dubbele achternaam’. En vervolgens zei een Frans meisje: ‘Ik ook’. Ik dacht er niet veel langer over na, want naar mijn idee kon dat in Nederland ook gewoon. Maar toen ik het besloot op te zoeken, bleek dat helemaal niet zo te zijn.”

Jonge vrouwen onder de 45 jaar willen wél verandering zien

Laura Kraak

Nederland loopt hierin flink achter

Nederland is namelijk één van de weinige West-Europese landen waar een dubbele achternaam niet tot de opties behoort bij het kiezen van de naam voor een pasgeboren baby. In onder andere Duitsland, Frankrijk, Oostenrijk, Denemarken, Italië, en sinds een paar jaar ook in België, is het wél mogelijk om je kind een dubbele achternaam te geven. Tijd om dat ook in Nederland mogelijk te maken, dacht Laura. En dus greep ze naar één van de middelen waarmee burgers kritiek kunnen uiten op beleid: het politiek verzoekschrift, oftewel een petitie. De steunbetuigingen stroomden al snel binnen en met zo’n 5000 handtekeningen op zak besloot Laura eind 2016 de petitie te overhandigen aan de toenmalige minister van Veiligheid en Justitie Ard van der Steur.

“Ik moet je bekennen dat ik best een beetje baalde dat hij deze portefeuille had”, vertelt Laura eerlijk. “Van der Steur is wat ouder, kinderloos, en rechts. Ik was bang dat hij dit onderwerp niet zo belangrijk zou vinden en het naast zich neer zou leggen. En inderdaad, ik heb hem de handtekeningen overhandigd, maar hij liet weten hier geen prioriteit in te zien. Dat was het.”

Maar voor Laura was daarmee de kous niet af. Je kan een petitie namelijk bij elk nieuw kabinet inleveren. Als ik haar vraag of ze dit gaat proberen, hoor ik Laura twijfelen. “Ik heb zo mijn bedenkingen of minister Sander Dekker - die er nu over gaat - veel met dit onderwerp heeft. Weet je wat we nodig hebben in Nederland? Een jonge vrouwelijke minister die hiervoor durft te strijden. Daar wacht ik een beetje op.”

Een minister werd het uiteindelijk niet, maar D’66 Kamerlid Vera Bergkamp wist wél de Tweede Kamer te overtuigen van het belang van de mogelijkheid van een dubbele achternaam. Daarmee sloeg de Kamer het advies van minister Dekker - die daar niets voor voelt - in de wind, en mogen kinderen in de toekomst de achternaam van beide ouders dragen. “Een topmens”, aldus Laura.

Je hebt de social media cookies niet geaccepteerd.

Om bovenstaande inhoud te bekijken moet je de social media cookies accepteren. Hierdoor kan je social media berichten zien, delen en erop reageren.

Wijzig cookie instellingen

Maar willen Nederlanders dit wel?

Vorig jaar november heeft EenVandaag uitgebreid aandacht besteed aan dubbele achternamen. Met behulp van hun opiniepanel hebben ze onderzocht wat het draagvlak voor een dubbele achternaam in Nederland is. Wat blijkt? Een groot deel van de Nederlanders vindt het prima zoals het nu is. Gewoon één achternaam. En in de praktijk is dat meestal de achternaam van de vader.

Als ik Laura deze resultaten voorleg, bevestigt ze dit. Ze werkte mee aan het onderzoek van EenVandaag en was er erg blij mee. “Want er kwam ook een andere opvallend resultaat uit”, vult ze aan. “Weet je wie wél graag verandering willen zien? Dat zijn de jonge vrouwen onder de 45 jaar! 49 procent van deze groep zou wel graag willen dat de wet wordt uitgebreid met deze optie, zodat zij hun achternaam ook kunnen doorgeven.”

Laura is nu zelf zwanger

Toen Laura met deze strijd begon, was het voor haar een principekwestie: hoognodig, maar nog niet voor haar. Maar sinds een paar maanden is het een stuk persoonlijker geworden. Laura en haar vriend zijn namelijk in verwachting van hun eerste kind.

Deze petitie gaat om gelijkheid

Laura Kraak

Toen ik Laura in december sprak was ze er nog van overtuigd dat de achternaam van de ongeboren spruit in handen was van het lot. “Nou, dat wordt kop of munt”, lachte ze. “We komen er echt niet uit. Maar we hebben wel in ons achterhoofd: welke achternaam het ook wordt, hij is niet permanent. Ik pleit met deze petitie voor het recht op dubbele achternaam, ook met terugwerkende kracht. Uiteindelijk gaat dit lukken en dan krijgt ons kind alsnog een dubbele achternaam.”

Waar het eigenlijk om gaat

In Nederland krijgt zo’n 90 procent van de kinderen de achternaam van de vader. Een lange traditie, maar ook eentje die het voor vrouwen onwaarschijnlijk maakt dat ze hun achternaam door gaan geven. Moeten we deze petitie dan ook zien als een feministisch statement, vraag ik Laura.

“Ja, ik denk het eigenlijk wel”, zegt ze na een korte overpeinzing. “Deze petitie gaat immers om gelijkwaardigheid tussen mannen en vrouwen. In het begin vond ik het wel moeilijk om het feministisch te noemen, hoor. Ik wist niet zoveel van feminisme en had nog heel erg dat stigma in mijn hoofd van boze harige vrouwen. Maar daar is natuurlijk niets van waar! Het gaat om gelijkheid en daar sta ik vierkant achter.”

Pijnlijk voor vaders

Een achternaam is voor zowel mannen als vrouwen een belangrijk onderdeel van hun identiteit. Ik kan me voorstellen dat Laura’s petitie voor sommige mannen als een aanval voelt. Moeders krijgen al meer ouderschapsverlof dan vaders én hebben de zwangerschap om een speciale band op te bouwen met het kind. En dan komt als kers op de taart ook nog eens de achternaam van de man onder aanval.

Ik wil niets van je afnemen, ik wil graag zélf kiezen

Laura Kraak

“Ik snap echt heel erg goed dat een achternaam belangrijk is voor mannen”, antwoordt Laura als ik haar dit voorleg. “Maar de achternaam van de man is niet belangrijker dan die van de vrouw, of omgekeerd. Het gaat mij om de gelijkheid. En het mooie aan een dubbele achternaam is dat die band er voor allebei de ouders is.”

Verandering is moeilijk

“In de meeste Europese landen is een dubbele achternaam doodnormaal. Nederland loopt hier gewoon echt op achter”, verzucht Laura. Hoe dat komt, vraag ik me hardop af. “Weetje wat het is? Nederland schiet een beetje in de paniek zodra we dingen willen veranderen. In plaats van zich in te leven, gooien veel mensen meteen de kont tegen de krib. Neem bijvoorbeeld het homohuwelijk. In het begin waren daar ook veel mensen op tegen, en er zijn nog steeds plekken in de wereld waar dat zo is. Maar waar hebben we het over? Het feit dat het homohuwelijk mag, betekent nog niet dat het móet. Of dat het ook maar iets verandert aan het heterohuwelijk.”

“Kijk, ik wil niets van je afnemen”, vervolgt ze. “Als jij honderd generaties naar de vader wil vernoemen, vind ik dat prima. Alleen ik wil ook graag zélf kiezen hoe ik mijn kind noem. Ik wil gewoon dat er een keuze is om het anders te doen, maar dat betekent niet dat iemand anders het op mijn manier hoeft te doen.”

Tijd voor (alcoholvrije) champagne

Veel nare reacties krijgt Laura gelukkig niet op haar petitie. “Maar ik krijg wel vaak van mensen te horen: ‘Ja, maar er zijn wel belangrijkere dingen dan dit’”, vertelt Laura mij als ons gesprek op zijn einde loopt. “En dat klopt. Maar dan kan je níéts meer doen, behalve kindjes in Jemen helpen. Dit is mijn strijd, en ik vind het prima als andere mensen hiervoor niet zelf de barricades opgaan, maar laat mij het lekker wel doen.”

Sinds vandaag kan Laura een voorzichtige eerste stap van de barricades af zetten. Het is namelijk gelukt. Als ik haar bel voor een eerste reactie is ze euforisch. “De alcoholvrije champagne gaat open!”, roept ze uit. “Ik had niet verwacht dat de stemming vandaag zou lukken, maar ik ben zo blij dat de Tweede Kamer - en met name de VVD’ers - inzien dat het gaat om de vrijheid om te mogen kiezen.”

Als ik haar feliciteer met het feit dat ze haar kind waarschijnlijk een dubbele achternaam kan geven, is ze wel nog voorzichtig. “Nou, dit soort dingen kunnen lang duren dus waarschijnlijk gaat dat niet meteen lukken. Maar uiteindelijk komt er een dubbele achternaam in mijn kinds paspoort te staan. Daar ben ik van overtuigd!”