Eva met het portret dat Robin de Puy van haar maakte. Foto: eigen archief
Anoek Hofkens
Anoek Hofkens
Contributor

Robin de Puy doorkruiste Amerika op een motor: “Volgens mij is dit hoe vrijheid voelt”

Een zoektocht naar Amerika die overgaat in een zoektocht naar jezelf. Dat heeft Eva Jinek gemeen met Fotograaf des Vaderlands Robin de Puy. Ze staan deze zomer allebei op de tentoonstelling Looking for America. De Puy: “Volgens mij is dit hoe vrijheid voelt”.

Eva: “Van die BN’ers die hun huis vol hangen met foto’s van zichzelf, zo vreselijk vind ik dat. Uiteraard heb ik dat zelf dus niet, maar voor één foto heb ik een uitzondering gemaakt. Dat is het portret dat Robin de Puy van mij maakte in augustus 2013. Deze foto kwam op de cover van Volkskrant Magazine, hing op een kerktoren in Hilversum en pronkte ook een hele tijd in het Scheepvaartmuseum. Hij kreeg veel aandacht, want mede door deze foto won Robin dat jaar de Nationale Portret Prijs. Maar in mijn huis hangt hij om andere redenen. Hij hangt er omdat ik Robin een elegante kunstenaar vind en omdat ik zo’n bijzondere dag met haar had tijdens de shoot.”

“Ik zal onze eerste ontmoeting nooit vergeten. Het interview voor de Volkskrant had ik al achter de rug, er stond alleen nog een fotoshoot gepland. ‘Wie? Robin de Puy? Oh ja, hij is echt een hele goede.’ En: ‘Volgens mij is Robin een leuke man, ik hoor er goede dingen over.’ Dat zeiden verschillende collega’s tegen me toen ik vertelde door wie ik geportretteerd zou worden.”

De coverfoto voor Volkskrant Magazine. Foto: Robin de Puy
De coverfoto voor Volkskrant Magazine. Foto: Robin de Puy

“De studio lag aan de rand van Amsterdam, een industrieel gebouw. Ietwat gespannen ging ik erheen, want op de foto gaan vind ik veel ongemakkelijker dan de pittigste vragen beantwoorden. Ik belde aan en toen de grote, zware deur open zwiepte zag ik een mooie jonge vrouw met een zachte blik voor me staan. Ze groette me, ze had net zo’n zachte stem. ‘Hoi, ik heb een afspraak met Robin, de fotograaf,’ zei ik terwijl ik mijn hand uitstak. Het meisje lachte lief en ietwat verlegen: ‘Ik ben Robin,’ zei ze. Ik slikte m’n verbazing in, en the rest is history.”

“Het werd de meest ontspannen fotoshoot van mijn leven. Na afloop hing ik het iconische portret, een originele Van Puy, vol trots aan de muur op een mooie plek waar iedereen hem kan zien.”

“Ik vind het dan ook geweldig dat ik nu met mijn serie ‘De Verenigde Staten van Eva’ naast haar, en natuurlijk ook naast Bieke Depoorter en Mario Wezel, op de tentoonstelling sta. Robin doorkruiste voor dit project Amerika op een motor en maakte onderweg waanzinnig mooie portretten. En niet alleen dat. Haar beelden tonen ook maatschappelijke contrasten in het ongepolijste Amerika. Mijn redacteur Anoek Hofkens zocht haar op om te praten over haar project. Haar zoektocht door Amerika, het land van mijn jeugd.”

Je hebt de social media cookies niet geaccepteerd.

Om bovenstaande inhoud te bekijken moet je de social media cookies accepteren. Hierdoor kan je social media berichten zien, delen en erop reageren.

Wijzig cookie instellingen

Het is nu bijna twee jaar geleden dat je op de motor stapte. Wat maakte de meeste indruk op je?

“Ik denk dan meteen aan Randy. Randy is een jongen van 17 jaar die ik ontmoette in Ely, Nevada. Hij is een eigenzinnig jongetje die soms niet helemaal lijkt te passen in de maatschappij. Je zou kunnen zeggen dat hij wat onaangepast is, dat bedoel ik niet negatief. Ik bewonder Randy. Dat is zo een intens gevoel! De manier waarop hij de wereld – zijn kleine wereld – ervaart, is voor mij inspirerend. Velen zullen zijn psychische afwijking zien als een beperking, op sommige vlakken is dat het misschien ook, maar het is zoveel meer dan dat.”

“Ik heb moeite met het feit dat we allemaal ‘aangepast’ moeten zijn. Zowel mentaal als fysiek lijkt er een standaard te zijn waaraan we allemaal moeten voldoen – dat frustreert. In mijn fotografie probeer ik het onaangepaste zo te vangen dat het op een bepaalde manier ook de schoonheid ervan toont. Een kromme rug, grote oren, maar ook gedragingen. Het is heel makkelijk om er een stempel op te plakken. Liever schep ik ruimte om er rustig eens naar te kijken. Randy is iemand die je laat kijken. Dat is echt heel groots als je dat kunt.”

Je hebt de social media cookies niet geaccepteerd.

Om bovenstaande inhoud te bekijken moet je de social media cookies accepteren. Hierdoor kan je social media berichten zien, delen en erop reageren.

Wijzig cookie instellingen

“Na mijn reis ben ik terug gegaan om een fotoserie te maken waarin hij de hoofdrol speelt. Het was onmogelijk voor mij Randy te kennen en niets met hem te doen. Iedere paar maanden zoek ik hem op. Mijn komende expositie gaat over hem."

Dat je dichtbij komt, zie je terug in jouw foto’s. Hoe zorg je ervoor dat mensen je vertrouwen?

“Ik ben er op dat moment niet heel bewust mee bezig. Wel vind ik het belangrijk dat iemand zich op zijn of haar gemak voelt. Dat betekent niet automatisch dat iemand zich gelukkig moet voelen, maar ik hoop wel dat iemand zich onzeker, verdrietig, blij of enthousiast durft te voelen. Gewoon precies zoals iemand zich op dat moment voelt. Andersom kies ik ook vaak mensen uit waarbij ikzelf voel dat ik dat kan. De mensen die ik kies om te fotograferen, daar heb ik meteen iets mee. Ze vallen me op, spreken me aan. Misschien omdat ik iets in hen herken. Iets vertrouwds.”

Foto: Robin de Puy
Foto: Robin de Puy

“Ik weet vrij snel wie ik wil fotograferen. Het kan altijd en overal gebeuren, op een benzinestation, in de supermarkt, in een hotel. En dan stap ik ook meteen op iemand af. Soms is de foto al gemaakt voordat iemand er erg in heeft, maar het kan ook zo zijn dat we één uur of zelfs één halve dag samen bezig zijn. De duur van de ontmoeting zegt volgens mij weinig over de intensiteit. Een korte ontmoeting van tien minuten kan net zo waardevol zijn als een ontmoeting waaruit een vriendschap ontstaat.”

Je geeft je ook letterlijk bloot in je serie. Waarom kies je daarvoor?

“Bedoel je die foto van mij met de vollere vrouw bij het zwembad? Dat was zo’n leuke middag. Die vrouw runde een Bed & Breakfast voor nudisten. Ze was het gewend om in haar blootje thuis rond te lopen. Het was bijna jaloersmakend om te zien hoe zij haar eigen lichaam accepteerde. Dat observeren, daar naar kijken, dat inspireert!"

“Ik vond het zo prachtig om te zien. Hoe zij zich nergens voor schaamt. De liefde die ze voor haar eigen lichaam heeft, en die zo openlijk toont. Het voelde heel logisch om ook naakt te zijn."

Foto: Robin de Puy
Foto: Robin de Puy

“De foto van ons samen in de reflectie van een raam maakte ik voor mezelf. Die liefde die zij voelt voor haar lichaam, zou ik ook willen voelen. Fotografie kun je gebruiken om ergens objectief naar te kijken. Ik wilde kijken of het lukte. Of ik naar mezelf kon kijken zoals ik haar zie. Dat is overigens bij al mijn zelfportretten de struggle. Het maken van zelfportretten frustreert, maar fascineert daardoor ook."

Je hebt moeite met je te hechten, schrijf je in je reisdagboek op je website. Maar het lijkt juist alsof je heel erg hecht tijdens je reis. Aan mensen, maar ook aan je motor. Hoe zit dat?

“Ik hecht me absoluut aan mensen, dingen en plaatsen. Op een vrij intense manier ook. Onthecht zijn, klinkt wellicht eenzaam voor velen, maar het heeft ook iets aantrekkelijks. Hechten is vooral vaak ook pijnlijk, want hechten betekent ook afscheid nemen, loslaten, toelaten. Ik hecht me helemaal, of niet. Ik kan het niet half. Veel mensen interesseren me niet per se, maar als iemand me interesseert, vind ik het ook erg moeilijk om daar nog enige nuance in te vinden.”

“Mijn reis bestond natuurlijk vooral uit iedere dag opnieuw weggaan van een plek, van een persoon, en daar hoorde bij dat ik constant afscheid moest nemen. Dat vond ik moeilijk. De motor was er gelukkig wel altijd. Braaf stond hij buiten te wachten. Het is natuurlijk een beetje idioot, maar de motor was iedere dag daar, dus al heel snel werd dat mijn houvast.”

Foto: Robin de Puy
Foto: Robin de Puy

“Ik wilde mezelf mentaal en fysiek uitdagen. Voordat ik wegging, had ik erg veel last van angsten en paniekaanvallen. Nu heb ik heb altijd wel last van angsten gehad, maar sommige periodes zijn ondraaglijk. Voordat ik wegging, zat ik in zo’n periode. Na iedere paniekaanval heb je meer het gevoel dat je ‘het’ niet kunt. Ik moest iets doen om mezelf te laten zien dat ik het wel kon. Fotograferen, overeind blijven. En daarom doorkruiste ik Amerika op een motor. Iets wat zowel mentaal als fysiek zwaar is. Weer vinden wat ik een beetje kwijtgeraakt was de laatste tijd.”

En wat is dat?

“Ik wist weer wat ik wilde maken als fotograaf, waar voor mij de essentie ligt van mijn fotografie. Ik heb weer kunnen spelen met fotografie. De tijd gehad om ook beelden te laten mislukken. Door de snelheid waarmee ik werkte in Nederland, constante verwachting van opdrachtgevers, de druk, ik was een beetje kwijtgeraakt wat belangrijk voor me was. Ik deed vrijwel alles op de automatische piloot, maar had geen idee meer wat ik eigenlijk aan het doen was."

Foto: Robin de Puy
Foto: Robin de Puy

"Door deze reis, maar ook wat er uit voortkwam (de expositie, het boek, de documentaire) wist ik weer wat ik wilde maken. Nu ik dat weer gevoeld heb, wil ik dat natuurlijk niet meer loslaten! Ha ha."

Wat was het mooiste moment van je reis?

“Dat was het moment dat dat onrustige gevoel, dat er vrijwel altijd is, ineens weg was. Ik reed op mijn motor door een heel weids gebied in Wyoming en voelde me ineens anders. Ik wist eerst niet goed wat het was, maar toen realiseerde ik het me: het was weg. Het onrustige gevoel was weg. Het was stil in me. Extreem kalm. Ik moest stoppen omdat ik het niet kon geloven. Ik stapte van mijn motor en belde meteen mijn moeder. Ik zei: ‘Mam, ik weet het niet, maar dit voelt zo gek. Ik heb dit nog nooit gevoeld! Maar het voelt heel stil allemaal. Volgens mij is dit hoe vrijheid voelt’.

Foto: Robin de Puy
Foto: Robin de Puy

Heb je na deze reis een speciale band met Amerika gekregen?

“Ja, dat denk ik wel. Het is moeilijk om te zeggen dat ik met héél Amerika een speciale band heb, want ik ben niet overal geweest, maar er zijn absoluut een aantal plaatsen waar ik dat bij voel. Iedere staat voelt ook als een ander land, dus het is moeilijk om dat allemaal als één te zien. In Nevada voel ik me ook wel thuis. Misschien omdat het op een bepaalde manier overeenkomsten heeft met de plek waar ik ben opgegroeid: Oude-Tonge, een klein dorp in Zuid-Holland. Er is daar ook veel ruimte en er rijden auto's die me doen denken aan mijn eerste bak: de oude Amerikaanse pick-up van mijn vader. En in Nevada is Randy, waardoor ik er nu nog steeds regelmatig kom. Ik heb de neiging om terug te gaan naar plekken die me een veilig gevoel geven.”