The Green Book
Foto van Eva Jinek

Dit groene boekje was ooit het ticket naar vrijheid voor Afro-Amerikanen

‘Green Book’ viel riant in de prijzen tijdens de Oscars. De film gaat onder andere over de gelijknamige reisgids voor zwarte Amerikanen waarmee zij veilig konden reizen tijdens de segregatie. Vox vertelt het ware verhaal achter dit symbolische drukwerk.

The Green Book
The Green BookVox

In de film ‘Green book’ is te zien hoe een vriendschap opbloeit tussen de Afro-Amerikaanse Don Shirley en de witte Tony Lip. Dat gebeurt tijdens een roadtrip vanuit New York naar het diepe Zuiden van de Verenigde Staten. Shirley is een wereldberoemde pianist en laat zich door chauffeur Lip van optreden naar optreden rijden. Tegelijkertijd fungeert Lip ook als zijn lijfwacht. In de jaren zestig, waarin deze film zich afspeelt, is racisme namelijk aan de orde van de dag. En hoewel Shirley’s muziek wereldberoemd is, mag hij van de wet niet in dezelfde hotels slapen als zijn (witte) crew.

De artiest maakt dan ook noodgedwongen gebruik van een kleine groene reisgids waarin accommodaties en restaurants staan die hun deuren wel voor zwarte Amerikanen openen. Van oorsprong heet het boek The Negro Motorist Green Book. Het dateert het uit de tijd van de Jim Crow-wetten, die zwarte Amerikanen dwongen om gescheiden te leven op publieke plaatsen. Vox maakte een video over de oorsprong van het boekje, en die is zeker een kijkje waard.

Vrijheid, maar niet voor iedereen
In de korte video zien we dat Amerikanen halverwege de vorige eeuw verliefd werden op het fenomeen ‘roadtrippen’. Dit had alles te maken met de combinatie van de groei van de middenklasse - waardoor meer mensen een auto en een baan hadden - en de aanleg van de snelwegen door het hele land. Voor Amerikanen had het roadtrippen een heel aantrekkelijk imago. Het was een hele fijne manier van tijd doorbrengen met je familie en bovenal: het gevoel van vrijheid. Maar het was niet voor iedereen.

De video van Vox stelt dan ook een vraag aan de kijker: stel je voor dat je op een roadtrip bent met je familie. Het is 1954 en je bent zwart. Rassensegregatie is officieel de wet in het Zuiden en op veel andere plekken in de rest van Amerika. Je hebt de hele dag gereden en wil nu overnachten in een stadje. Er zijn honderden motels in de buurt, maar er zijn er maar ácht die jou willen verwelkomen. En als je de verkeerde kiest, kan het ook nog eens slecht aflopen. Hoe zou jij dit vinden?

Een bladzijde uit The Green Book
Een bladzijde uit The Green BookWikipedia

Vox gebruikt dit voorbeeld om de kijker te laten voelen hoe oneerlijk en vernederend de wetgeving was voor zwarte Amerikanen in die tijd. Zwarte reizigers werden weggestuurd bij hotels, benzinestations en restaurants langs de weg. Soms was het zelfs niet veilig om uit de auto te stappen. Uit voorzorg namen zwarte Amerikanen vaak beddengoed en reserves voor eten en brandstof mee als ze lange afstanden met de auto gingen rijden, ook als ze prima een hotel konden betalen. Want je weet maar nooit of je ergens geweigerd wordt. Vox noemt de situatie dan ook het tegenovergestelde van het spontane karakter dat de typisch Amerikaanse roadtrip voor de witte bevolking had.

De belangrijke rol van het postkantoor
De kleine groene reisgids veranderde dat.  Hij werd gemaakt door de voormalige postbode Victor Hugo Green die in 1936 alle praktische informatie van Amerikaanse hotels, restaurants, tankstations en kappers verzamelde die ‘Afro-Amerikanen vriendelijke service’ boden. Het groene boekje was meer dan honderd pagina’s dik en bevatte locaties in alle vijftig staten. Door Green’s enorme netwerk bij het postkantoor in New York kon hij de succesvolle gids door het hele land verspreiden.

Victor Hugo Green
Victor Hugo GreenWikipedia

Met de publicatie van The Negro Motorists Green Book werd de Amerikaanse road onverwacht een boegbeeld van de burgerrechtenbeweging. Want het liet de ongelijkheid tussen zwart en wit zo duidelijk zien. Martin Luther King Jr. noemt het zelfs in zijn beroemde ‘I have a Dream’-speech: “We kunnen nooit tevreden zijn als onze lichamen vermoeid zijn van de reis en we nergens kunnen rusten: niet in de motels van de snelweg, en niet in de hotels van de stad.”

In 1964 eindigde de rassensegregatie dankzij de invoering van The Civil Rights Act: die de officiële vormen van rassendiscriminatie in publieke plaatsen beëindigde. Dit betekende het einde van the green book in 1966. Maar tot die tijd hielp Victor Green’s boekje vele zwarte Amerikanen veilig door het enorme land heen.

Bron: 
Vox